Rutte verwacht verkiezingen op 12 september

Demissionair premier Rutte tijdens het Kamerdebat na de val van het kabinet. Foto Reuters/Robin van Lonkhuijsen

Premier Rutte heeft tijdens het Kamerdebat van vanmiddag laten doorschemeren dat nieuwe verkiezingen op 12 september voor de hand liggen. Hierover wordt vrijdag een besluit genomen.

Rutte sprak over een compromis:

“Ik kan me voorstellen dat wij vrijdag besluiten de verkiezingen op 12 september te organiseren. Als ik dit zo alles overzie is dat het compromis. Voor verkiezingen voor de zomer is onvoldoende steun.”

De Kiesraad noemde tot dusver woensdag 5 september “de eerste reële datum”. Over de keuze van een verkiezingsdatum is sinds de val van het kabinet veel te doen geweest. Diverse partijen meldden gisteren dat de verkiezingen nog voor de zomer plaats zouden moeten vinden, maar dat wordt nu niet als reëel gezien.

‘We hoeven niet te rekenen op clementie uit Brussel’

Tegen het einde van het debat ging Rutte op het al dan niet terugdringen van het begrotingstekort naar drie procent zoals de Europese Commissie voorschrijft. Nederland hoeft volgens hem niet te rekenen op clementie uit Brussel als het hierom gaat:

“Er zijn geen redenen om af te wijken. We zullen moeten leveren.”

Onder meer de PvdA, SP en PVV hebben aangegeven niet te willen voldoen aan de eis van de EU. De economie wordt kapotbezuinigd door nu hard te snijden om te voldoen aan de Brusselse eis, stellen zij, vooral Wilders koos felle bewoordingen:

“Waarom moet er überhaupt een pakket komen van 14 miljard. Er is maar een reden: Brussel. Het is te gek voor woorden dat als Nederland niet aan de dictaten van Brussel voldoet, we een boete van 1,2 miljard euro krijgen. Het is te zot voor woorden. Wie bedenkt zoiets?”

De regering moet uiterlijk op 30 april laten weten hoe het tekort wordt teruggedrongen. Als dat niet gebeurt, kan Nederland een boete opgelegd krijgen van maximaal 1,2 miljard euro. Rutte zei dat Nederland niet aan de voorwaarden voldoet om een uitzonderingspositie te krijgen. Alexander Pechtold wil van premier Rutte vanavond nog een brief waarin zwart op wit staat wat de regels van Brussel zijn omtrent de boete die Nederland krijgt indien de begrotingsregel van drie procent komend jaar niet wordt gehaald. Dat heeft de premier toegezegd.

Snel nieuw debat over tekort

De Tweede Kamer debatteert binnenkort over de brief die de regering naar Brussel zal sturen over het tekort. Het kabinet zal hierover een voorstel sturen naar de Kamer, dat rekening houdt met de opvattingen van de verschillende partijen in de Kamer. Dat beloofde Rutte vandaag tijdens het debat.

Rutte liet weten dat het CPB donderdag om 13.00 met de doorberekingen komt van de plannen van de verschillende fracties. Politiek redacteur Derk Stokmans meldt dat een debat hierover mogelijk pas later plaatsvindt:

“Er stond een debat voor donderdag gepland, maar wellicht wordt dat verschoven. De financieel specialisten van de partijen zullen de doorberekeningen toch eerst willen doornemen. Wellicht wordt het dus volgende week, maar daar horen we morgen meer over.”

Rutte kijkt terug op ‘goede zaken’ met PVV

Rutte benadrukte op verzoek nogmaals dat hij het einde van de politieke samenwerking met de PVV, en daarmee van zijn eerste kabinet, als “uitermate teleurstellend” en onverwacht ervaart:

“Na lange onderhandelingen hadden we een acceptabele compromis. Er was niets wat erop wees dat dit zou gaan gebeuren.”

Over het geheel kijkt hij wel positief terug op de politieke samenwerking met de PVV. Hij heeft naar eigen zeggen anderhalf jaar “goed zaken kunnen doen” met de partij van Wilders. Wilders bleef tijdens het gedeelte van het debat waarin het ging over het einde van de Catshuisbesprekingen in zijn stoel zitten.

‘Weinig vertrouwen vanuit de Kamer in volgende stappen van Rutte

Vooruitkijkend op de beslissingen die door het de Kamer genomen moeten gaan worden zegt Stokmans dat Rutte weinig vertrouwen heeft van de Kamerleden:

“De voortekenen dat de partijen tot een goede samenwerking komen zijn niet goed. Er werd vandaag weinig duidelijk. [...] Je zag dat de oppositiepartijen vooral naar Rutte wijzen. Hij is de premier en leider van de grootste partij en hij zal de eerste stappen moeten zetten. Dat deed hij vandaag niet echt, tot onvrede van bijvoorbeeld Jolande Sap. Dat vertrouwen wist hij dus nog niet te wekken bij de partijen.”

    • Annemarie Coevert