Wallonië verliest imago van solidariteit

Voor de Vlamingen waren immigratie en asiel al heel lang gevoelige thema’s. Maar nu steekt ook in Wallonië het debat over de instroom van moslims de kop op.

Linkse politici in Franstalig België krijgen dezer dagen ongevraagd advies van geestverwanten in Vlaanderen. Kruisig de boodschapper niet, schreef een Vlaamse parlementariër van Groen! in De Standaard, als er „ongemakkelijke waarheden” naar buiten komen over de islam in België.

Net nu de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen voluit is begonnen, met ‘asiel en migratie’ als een van de belangrijkste thema’s, is de Parti Socialiste van premier Elio Di Rupo terecht gekomen in een debat over de islam waar de partij niet goed raad mee weet.

Philippe Moureaux, een van de kopstukken van de Franstalige socialisten, vergeleek de Franstalige publieke omroep RTBF met nazi-propagandist Joseph Goebbels – omdat er een uitzending over moslims was die volgens hem „vol desinformatie” zat.

De titel van de documentaire luidde Moeten we bang zijn voor de opkomst van de islam in België?. Moureaux, die burgemeester is van de Brusselse gemeente Sint-Jans-Molenbeek waar veel moslims wonen, kwam er zelf in voor en voelde zich misbruikt.

Franstalige liberalen waren boos door de vergelijking met Goebbels, moslimorganisaties steunden Moureaux, de documentairemaker werd op internet uitgescholden. ‘Het debat is ontbrand’ schreef Le Soir. Volgens de Vlaamse parlementariër van Groen! Luckas Vander Taelen haalde in de uitzending „heilige huisjes” omver, zoals het beeld van de „onderdrukte islamitische gemeenschap”.

Voor Franstalige Belgen is het een ongemakkelijk debat. Ze zijn eraan gewend dat de tegenstelling ergens anders zit als het over vreemdelingen gaat: tussen het ‘rechtse’ Vlaanderen dat streng beleid wil en het ‘linkse’ Wallonië dat het liefst solidair is met de zwakkeren.

Franstalige politici houden graag vast aan dat beeld. In Frankrijk groeit extreem-rechts fors, in Wallonië heeft de partij Démocratie Nationale nauwelijks aanhang. Deze partij heette vroeger Front National, maar veranderde onder druk van het Franse Front National van naam. Het is lang niet zeker dat die aanhang na de gemeenteraadsverkiezingen van oktober zo gering blijft.

België staat in de Europese top vijf van landen waar asielzoekers naartoe komen. Het thema ‘asiel en migratie’ zet de regering van Di Rupo, die er kwam na een extreem lange formatie, al vanaf het begin onder druk.

In de winter waren er de beelden van asielzoekers die op straat sliepen, omdat er te weinig opvang was. De staatssecretaris voor Asiel en Migratie – een Vlaamse liberaal die de concurrentie voelt van de grootste oppositiepartij N-VA – wilde niet asociaal overkomen. Maar vooral ook niet te lief, om België niet nog aantrekkelijker te maken als asielland.

Er waren ook illegalen die een verblijfsvergunning eisen in hongerstaking gegaan. Ze krijgen nu, na meer dan drie maanden, ernstige gezondheidsklachten.

Net in de dagen dat er in Vlaamse media hard werd gereageerd – de hongerstakers waren ‘chanteurs’ – werd bekend dat een Franstalige socialistische senator zich in een vliegtuig naar Marokko had bemoeid met de uitzetting van een criminele illegaal. Die uitzetting was mislukt. De vreemdelingendienst zei dat dat niet kwam door de senator. Haar bemoeienis had ook niet geholpen.

Vlaamse politici, ook de christen-democraten en liberalen die deel uitmaken van de regering-Di Rupo, waren hevig verontwaardigd. Franstalige politici en commentatoren vonden de Vlaamse reacties overdreven.

Di Rupo zelf zei dat er in België geen plaats is voor illegale criminelen en dat ze worden uitgezet als dat nodig is. Dat was ongekend hard voor een Franstalige socialist. Maar hij zei niets over het optreden van zijn partijgenoot – tot ergernis van een Vlaamse christen-democraat die daar in het parlement over klaagde.

„Je ziet dat de regering er intern een probleem mee heeft”, zegt Kamerlid Sarah Smeyers van de N-VA. En wat Di Rupo zei, klopte volgens Smeyers niet. Zij ontdekte dat de regering-Di Rupo eerder dit jaar een verblijfsvergunning gaf aan een illegaal die twaalf maanden in België in de gevangenis had gezeten.

De boodschap van de N-VA is: deze regering doet niets aan de migratieproblemen. Smeyers: „Het is absurd dat wij nog in één land wonen met de Franstaligen. Ze denken zo anders.”

„Wij zijn opener en minder racistisch”, zegt Kamerlid Yvan Mayeur van de Franstalige socialisten over Franstalig België. In de ‘Atlas van België’, een sociaal-economisch onderzoek van vorig jaar, staat op een kaart van België waar de huizen het best onderhouden zijn: bijna allemaal in Vlaanderen. Er is ook een kaart die laat zien waar de leden van Amnesty International wonen: bijna allemaal in Wallonië.

Maar blijft het zo? In het Waalse dorp Ransart, bij Charleroi, vertelt Nadia Gabbanini over haar vader die uit Italië naar België kwam om in een mijn te werken. En over haar overbuurman uit Tsjetsjenië. „Asielzoekers komen niet voor hun plezier. Het gaat over leven en dood.” Maar er waren al wel bewoners van het nabijgelegen asielzoekerscentrum, op een industrieterrein, die in haar kledingwinkel kwamen stelen. „Twee of drie keer.” Ze zegt ook dat steeds meer mensen in het dorp klagen over vreemdelingen. „De Italianen hadden hetzelfde geloof en dezelfde gewoonten als de Belgen. Met deze mensen is dat anders.”

De asielzoekers uit Charleroi kopen hun telefoonkaarten bij een benzinestation in de buurt. „Ik zie in hun portemonnee dat ze veel geld hebben”, zegt Corine Hanotiaux, de chef van het tankstation. „Ze dragen merkkleding. Maar ze werken niet.”

Haar medewerker achter de kassa lacht nerveus als Hanotiaux zegt dat ze op het Front National stemt. En volgens haar denken de meesten in het dorp zoals zij. „Ze zeggen het nog niet hardop.”

Volgens politiek commentator Béatrice Delvaux van Le Soir willen de Franstalige politici graag een „softe aanpak” van de problemen met asielzoekers. „Maar in de publieke opinie wordt er anders over gedacht, net als in de rest van West-Europa.”

Franstalige politieke partijen accepteerden al wel dat de regels voor gezinsmigratie strenger werden. „Omdat ze weten dat de Vlaamse partijen in de regering te maken hebben met harde concurrentie van de N-VA. Maar ze zien ook dat de publieke opinie in Franstalig België verandert.”