Roken in cafés, 130 km/u en 144 red een dier. Wat bereikte Rutte I wél?

558 dagen. Zolang hield dit kabinet het vol. Wat heeft het Nederland opgeleverd? Op een aantal snelwegen kan nu 130 kilometer per uur worden gereden, een sigaretje in een klein café wordt niet langer beboet en dieren worden gered via alarmnummer 144. Maar er was natuurlijk meer.

Kabinet Rutte na de traditionele bordesfoto op 14 oktober 2010. Foto Hollandse Hoogte / Peter Hilz
Kabinet Rutte na de traditionele bordesfoto op 14 oktober 2010. Foto Hollandse Hoogte / Peter Hilz Kabinet Rutte na de traditionele bordesfoto op 14 oktober 2010. Foto Hollandse Hoogte / Peter Hilz

558 dagen. Zolang hield dit kabinet, het eerste met een premier uit VVD-huize, het vol. Wat heeft het Nederland opgeleverd? Op een aantal snelwegen kan nu 130 kilometer per uur worden gereden, een sigaretje in een klein café wordt niet langer beboet en dieren worden gered via het alarmnummer 144. Maar er was natuurlijk meer.

In ‘Ruttes rapport’ hield RTL gedurende de kabinetsperiode bij of Rutte en de zijnen hun beloftes waar maakten. Hieronder de eindstand:

‘Snoeien om te groeien’

“We moeten snoeien om te groeien” zei Rutte aan het begin van de rit tijdens het voorlezen van de regeringsverklaring. Over ontwikkelingssamenwerking: “Er gaat geen cent meer naar landen met een corrupt regime.” Over immigratie: “We bouwen aan een land dat grenzen stelt en grenzen handhaaft.” En over veiligheid: “Bonnenquota maken Nederland niet veiliger. Een strengere aanpak en vergroting van de pakkans wél.” Met die oneliners in het achterhoofd ging het kabinet-Rutte voortvarend van start. Er werd meteen doorgepakt met maatregelen die zorgden voor veel publiciteit.

Enkele gerealiseerde voorstellen:

  • AOW-leeftijd naar 66
  • Strengere verlofregeling voor TBS’ers
  • Versoepeling rookverbod
  • Trainingsmissie Afghanistan
  • Bonnenquota politie afgeschaft
  • Kraakverbod
  • Bezuinigingen op kunst en cultuur (btw-verhoging)
  • Langstudeerdersboete
  • Maximum snelheid naar 130 km/uur
  • Budget ontwikkelingssamenwerking verlagen
  • Alarmnummer voor dieren in nood

Maar hoewel Rutte zich ambitieus toonde in bezuinigen en hervormen - “de vetrand moest eraf” - kwam er van dat laatste weinig terecht. Pikant genoeg zou over de, door het kabinet zelf uitgeroepen “grootste hervorming” van het rijtje, de Wet werken naar vermogen, morgen worden gestemd door de Kamer. Die stemming lijkt nu van de baan.

En toen was er ook nog gedoogpartner PVV…

En dan was er nog de bijzondere gedoogconstructie. Het minderheidskabinet dat op slechts 52 zetels kon rekenen in de Kamer, moest telkens weer op zoek naar wisselende meerderheden. Want hoewel het Wilders’ taak was om de kabinetsvoorstellen te gedogen, in ruil voor afspraken over onder meer immigratie en integratie, lag hij dwars op dossiers als Griekenland, Afghanistan en het pensioenakkoord. Op die thema’s kon Wilders zeggen wat hij wilde en keek Rutte hoopvol naar de oppositie.

…en later ook de SGP

Na de Provinciale Statenverkiezingen in maart vorig jaar kreeg Rutte er een gedoogpartner bij. Het was de SGP, die het kabinet in de Eerste Kamer aan een meerderheid kon helpen. En dat knelde met de liberale waarden van de VVD. De partij van de individuele vrijheid moest het hebben van de partij van de zondagsrust, het huwelijk tussen man en vrouw, euthanasie en abortus. De prijs? Geen uitbreiding van het aantal koopzondagen, zoals de VVD in verkiezingstijd nog verkondigde. Ook het verbod op godslastering werd niet langer geschrapt. Het kwam Rutte en zijn partij weliswaar op kritiek te staan, maar hij wist die kritiek altijd van zich af te schudden. Moeilijker was dat, bij het zoveelste omstreden voorstel van Wilders: het meldpunt voor midden- en oost-Europeanen. Dit groeide uit tot een internationale rel. Toch is het uiteindelijk de economische crisis geweest die het kabinet de das heeft omgedaan. Die “Brusselse dicaten”, daar heeft Wilders dus mooi geen zin.

Enkele voorstellen die nog in behandeling waren

  • Beperken dubbele nationaliteit
  • Verhoging griffierechten
  • Wet werken naar vermogen: samenvoeging bijstand, Wajong, sociale werkplaatsen
  • Strafbaar stellen illegaliteit
  • Afschaffen basisbeurs masterfase
  • Pensioenakkoord: verhoging pensioenleeftijd naar 66 in 2020
  • Bezuiniging op speciaal onderwijs
  • Oprichting nationale politie
  • Mediawet: fusies tussen omroepen en bezuinigingen
  • Wet natuur: samenvoegen wetten, minder bescherming
  • 5 procent huurverhoging voor hoge inkomens
  • Oplossing Hedwigepolder

Het kabinet is gevallen en de plannen liggen nu stil. En dat alles terwijl de staatsschuld groeit (met 810 euro p/s) en de economische crisis noopt tot actie. Of bovenstaande plannen nog uitgevoerd gaan worden ligt aan de Eerste en Tweede Kamer. Die zijn nu aan zet. Welke voorstellen verdienen nog stemming en welke plannen worden controversieel verklaard? De Kamers bepalen het. En de financiële markten kijken mee.