Dit is een artikel uit het NRC-archief

Economie

Schultz: treinongeval was voorkomen met beter veiligheidssysteem

Reddingsdiensten aan het werk na de treinbotsing in Amsterdam zaterdagavond.
Reddingsdiensten aan het werk na de treinbotsing in Amsterdam zaterdagavond. Foto Hollandse Hoogte / Amaury Miller

Als het sein dat werd genegeerd door de Sprinter die betrokken was bij het treinongeluk van afgelopen zaterdag was uitgerust met een beter veiligheidssysteem, dan was de botsing waarschijnlijk voorkomen. Dat blijkt uit onderzoek van spoorbeheerder ProRail, schrijft demissionair minister van Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu) vanavond in een brief (pdf) aan de Kamer.

Voorlopig onderzoek van ProRail wijst uit dat de Sprinter die betrokken was bij het ongeluk een rood sein heeft genegeerd. Het veiligheidssysteem waarmee het sein was voorzien was van een eerste generatie. Een verbeterde versie van het systeem had ervoor gezorgd dat de trein, die met lage snelheid reed, waarschijnlijk wel was gestopt.

In 2010 werd 172 keer een rood sein genegeerd

In NRC Handelsblad schrijven redacteuren Steven Derix en Kees Versteegh vandaag dat het regelmatig voorkomt dat treinen door een rood sein rijden. In 2009 werd 214 maal een ‘Stop Tonend Sein’ genegeerd; in 2010 was het aantal ‘STS-passages’ 172. Dat dit bijna nooit leidt tot ongelukken, is te danken aan de Automatische Treinbeïnvloeding (ATB), het systeem dat vanaf de jaren zeventig in heel Nederland is ingevoerd. De tekortkomingen, waar Schultz in haar brief over schrijft, zijn al langer bekend. Derix en Versteegh:

“Al in de jaren tachtig begonnen de Nederlandse Spoorwegen met de ontwikkeling van een beter systeem. Dat project werd in de jaren negentig echter stopgezet, in de verwachting dat er nog voor het jaar 2005 een Europese veiligheidssysteem op het Nederlandse spoor zijn zijn ingevoerd, ERTMS. Maar NS schrok terug voor de hoge kosten van dat nieuwe systeem. Anno 2012 is er daarom zelfs nog geen begin gemaakt met de invoering van ERTMS. Door het steeds drukkere treinverkeer nam intussen het aantal roodlichtpassages toe. In 2006 besloot het ministerie in te grijpen. Sinds dat jaar zijn ProRail en de Nederlandse Spoorwegen bezig met de invoering van ‘ATB-VV’, een verbeterde versie het ATB-systeem.”

In november schreef Schultz aan de Kamer dat inmiddels 1.264 seinen van een verbeterde versie van het ATB-systeem zijn voorzien, maar dat ze niet van plan was om het nieuwe systeem over het hele land ‘uit te rollen’. In totaal zijn er zo’n 6.000 seinen in Nederland.

Schultz willen weten over vergelijkbare situaties zich vaker voordoen

Door werkzaamheden en een vertraging van één van de treinen kwamen beide treinen op hetzelfde stuk spoor te rijden. Schultz van Hagen wil nu van ProRail weten of vergelijkbare situaties zich de komende tijd vaker voordoen. Over de situatie schrijft de minister:

“Er vonden werkzaamheden plaats nabij Amsterdam. De planning van de treinen was zodanig dat ze elkaar niet tegen zouden komen (“conflict-vrij”). Door de vertraging van de dubbeldekkerstrein, die op zich vrij gebruikelijk van omvang was, ontstond de conflicterende beweging.”

De minister wil nu vier dingen weten van ProRail:

  1. Of dit soort situaties, gecreëerd door minder spoorcapaciteit dan normaal, vaker voorkomen de komende periode.
  2. Welke maatregelen er genomen moeten worden bij dit soort situaties.
  3. Of er een andere procedure moet komen als er bij dit soort situaties seinen van de eerste generatie zijn betrokken.
  4. En of een versnelde verdere uitrusting van de seinen met de verbeterde vieligheidssystemen nodig zijn.

1 dode, 42 passagiers ernstig gewond

Bij het ongeluk ter hoogte van het Westerpark in Amsterdam botsten zaterdag een intercity en een stoptrein frontaal op elkaar. Daarbij raakten 42 passagiers ernstig gewond. Een passagier, een 68-jarige vrouw, bezweek later in het ziekenhuis aan haar verwondingen.