Beperkt excuus van Breivik

De Noor Anders Behring Breivik, die deze zomer heeft 77 mensen doodde bij twee aanslagen, heeft excuus aangeboden aan slachtoffers die geen politieke achtergrond hadden. Hij noemde onder andere de nabestaanden van een café-eigenaar in Oslo, die bij de bomaanslag daar om het leven kwam. Het was nooit zijn bedoeling geweest „burgers” te doden.

In de tweede week van het proces ging de rechtbank vanmorgen verder met een reconstructie van Breiviks motieven. Hij toonde opnieuw geen enkele wroeging voor zijn daden en herhaalde dat het bloedbad dat hij in het regeringscentrum in Oslo en op het eilandje Utøya had aangericht „noodzakelijk” waren geweest om „een nog groter bloedbad” te voorkomen – een verwijzing naar „de gevaren” van het multiculturalisme.

Op de vraag van aanklager Stein Holden of hij ook de nabestaanden van de slachtoffers die hij op het eiland Utøya maakte excuses wil aanbieden, zei Breivik: „Nee, dat doe ik niet. Utøya is een politiek indoctrinatiekamp. [...] Ik zie alle multiculturele politieke activisten als monsters, slechte monsters die ons volk, onze etnische groep, onze cultuur en ons land willen wegvagen.”

Hij had alleen spijt dat er slachtoffers waren gevallen die niets met zijn strijd tegen het multiculturalisme te maken hadden – niet de doden op het eiland Utøya, waar op dat moment een sociaal-democratisch jeugdkamp werd gehouden.

Breivik zei dat hij de pijn van de nabestaanden begreep. Hijzelf had door de aanslagen van vorig jaar „absoluut alles verloren”, al zijn vrienden en familie. Net als de nabestaanden van zijn slachtoffers, zei Breivik, had ook hij na de aanslagen geen contact meer gehad met de mensen die hem dierbaar waren. „Het enige verschil was dat het in mijn geval een keuze was”, aldus Breivik.

Zonder enige emotie te tonen legde Breivik uit dat hij zijn slachtoffers met een pistool doodschoot als ze dicht genoeg bij hem waren. Voor degenen die zich op meer dan tien meter afstand bevonden gebruikte hij zijn geweer. Hij zei dat hij een man had gespaard, omdat die er „rechts georiënteerd” uitzag. „Toen ik naar hem keek, zag ik mezelf”, aldus Breivik. „Ik denk dat dat de reden is dat ik niet op hem schoot.”

Breivik acht zich niet in juridische zin schuldig aan zijn terreurdaden. Omdat ook Breiviks raadslieden de kans op vrijlating miniem achten, draait het proces om de vraag of hij toerekeningsvatbaar moet worden verklaard of niet. Het antwoord hierop is van belang voor de beslissing of Breivik in de gevangenis verdwijnt of verplichte psychiatrische hulp krijgt opgelegd. (AP, AFP, BBC)