Het is voorbij met de gedoogconstructie. Wat nu?

Kabinet Rutte na de traditionele bordesfoto op 14 oktober 2010.
Kabinet Rutte na de traditionele bordesfoto op 14 oktober 2010. Foto Hollandse Hoogte / Peter Hilz

Het Catshuisoverleg is mislukt en PVV-leider Geert Wilders heeft zijn gedoogsteun ingetrokken. Wat gaat er nu gebeuren?

Nieuwe verkiezingen na de zomer

Allereerst. Het is duidelijk dat er nieuwe verkiezingen komen. Politiek redacteur Erik van der Walle:

“Rutte heeft nieuwe verkiezingen voor de hand liggend genoemd. Zijn fractievoorzitter Stef Blok zei het nog duidelijker: de kiezer is nu aan het woord. Ook Wilders en de oppositie willen verkiezingen.”

Dat betekent dat Rutte maandag, na de bijeenkomst van de ministerraad, naar de koningin zal gaan om zijn ontslag aan te bieden. Die verkiezingen gaan er echter niet voor de zomer komen. De kieswet schrijft voor dat als een kabinet ten val komt, na ongeveer tachtig dagen verkiezingen worden gehouden. Dat is begin juli, maar de komende verkiezingen zullen wat langer op zich laten wachten. Van der Walle:

“Die verkiezingen zullen niet in de zomer worden georganiseerd en zullen dus worden uitgesteld tot september.”

Steun zoeken voor de begroting voor volgend jaar

Dinsdag houdt de Tweede Kamer een debat over de situatie. Als het kabinet straks demissionair is zal er ook gesproken moeten worden over de kabinetsvoorstellen die nog kunnen worden behandeld. Daarnaast moet er steun worden gezocht voor de begroting voor volgend jaar. Die moet in september klaar zijn.

Het demissionaire kabinet zal op zoek moeten gaan voor steun voor de plannen om het begrotingstekort terug te dringen. Dat kunnen de plannen zijn die vandaag op tafel lagen in het Catshuis, maar er kan ook nog behoorlijk aan geschaafd worden om die steun te krijgen. Het is niet helemaal onwaarschijnlijk dat er steun komt. Van der Walle:

“Iedereen ziet natuurlijk de ernst van de situatie en voelt de druk van de financiële markten. Er is dus waarschijnlijk wel bereidheid van de verschillende partijen om mee te werken aan een oplossing. Als er in september geen begroting is dan is 2013 qua begroting een verloren jaar. En 2012 eigenlijk ook als het gaat om het maken van de begroting. Sommige maatregelen hebben een tijdje nodig om effectief te worden. Iedereen ziet dus wel het belang, maar tegelijkertijd is het ook verkiezingstijd. Partijen zullen zich vooral willen profileren.”

CDA-fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma heeft al aangegeven een deel van het Catshuisakkoord overeind te willen houden en zaken te willen doen met de oppositie. De CDA-voorman wil de voorstellen uit het akkoord combineren met de plannen van de oppositie. Hij ziet aanknopingspunten om overeenstemming te bereiken op onderwerpen als hervormingen in de woningmarkt, het eerder verhogen van de AOW-leeftijd en het halveren van de bezuinigingen op passend onderwijs.

Geen begroting? Dan dreigen Europese boetes en verlies AAA-status

Als dat niet lukt heeft Nederland volgend jaar te maken met een tekort van 4,6 procent. Er dreigen dan Europese boetes, de rente op de staatsleningen zal oplopen en Nederland verliest zijn Triple A-status.

Een ander scenario zou een tussentijds zakenkabinet zijn dat via bezuinigingen en hervormingen een meerderheid in de Kamer weet te bereiken. In Nederland is dat echter zelden voorgekomen en ook nu niet erg waarschijnlijk.

Wilders forceerde breuk en verzet zich tegen ‘onzinnige Brusselse eisen’

Iets voor 15.00 uur zaterdagmiddag keerde Geert Wilders het Catshuisberaad over nieuwe miljardenbezuinigingen de rug toe. Volgens Rutte en Verhagen ontbrak het de PVV aan politieke wil om verder te gaan. Wilders legde de breuk die hij in het Catshuis forceerde uit met het argument dat het pakket maatregelen met name voor AOW’ers in 2013 erg nadelig zou uitpakken. Hij verzette zich hevig tegen de “onzinnige Brusselse eisen” die voorschrijven dat het begrotingstekort in 2013 onder de drie procent moet uitkomen.

nrc.nl hield gisteren een liveblog bij over het klappen van het Catshuisberaad. Bekijk dit nieuwsoverzicht hier terug.