Commissie: niet gelogen over salaris, maar wel over dienstauto

1 Wat hebben de onderzoeken naar Albayrak opgeleverd?

Minister Leers (Asiel en Immigratie, CDA) stelde Nurten Albayrak september vorig jaar op non-actief nadat hij had gesuggereerd dat ze gelogen had over de hoogte van haar salaris. Hij voelde zich „beduveld”.

Sindsdien hebben de accountants van KPMG, de Rijksauditdienst, het Haags gerechtshof en de commissie- Scheltema onderzocht of Albayrak inderdaad bewust foute informatie heeft verstrekt. Geen van de vier onderzoeken leveren hiervoor bewijs. „De Commissie kan niet vaststellen dat het gaat om opzettelijk onjuist verstrekte informatie”, staat in het rapport-Scheltema. Wel heeft Albayrak volgens het rapport over iets anders gelogen, namelijk over het privégebruik van haar dienstauto. Albayrak ontkent dit en suggereert dat anderen binnen het COA met haar agenda rommelden.

De NOS beschreef september vorig jaar tijdens een reportage „een angstcultuur” bij het COA. Anonieme klokkenluiders noemden hun algemeen directeur Albayrak „een despoot” en „geboren manipulator”. De commissie-Scheltema bevestigt dit beeld in grote lijnen. Door „dominant gedrag” en „verdeel- en heerstactieken” veroorzaakte Albayrak „sociale onveiligheid”.

November vorig jaar berichtte het NOS Journaal over een inefficiënte bedrijfsvoering bij het COA. Voor een doosje schroeven wordt 68 euro in rekening gebracht, aldus de NOS. In antwoord op Kamervragen ontkende minister Leers deze hoge kosten.

2 Krijgt minister Leers het moeilijk door deze affaire?

De minister krijgt van de commissie-Scheltema het verwijt dat hij het conflict over de aanpassing van het hoge salaris van Albayrak aan de balkenendenorm te lang heeft laten voortslepen. De politieke reacties op het rapport waren echter kritisch voor Albayrak, niet voor Leers. De VVD, de partij waarvan Albayrak tot vorig jaar lid was, heeft het nooit voor haar opgenomen. Alleen de rechter kan Leers eventueel in problemen brengen als die Albayrak een hoge ontslagvergoeding toekent.

3 Wat betekent de COA-affaire voor VVD-coryfee Loek Hermans, voorzitter van de raad van toezicht van het COA?

Hermans en de andere leden van de Raad hebben de COA-crisis mede-veroorzaakt doordat zij Albayrak onvoldoende tegenspel hebben geboden, aldus de commissie-Scheltema. Oktober vorig jaar kreeg Hermans al kritiek van fractievoorzitter Stef Blok in het wekelijks VVD-bewindsliedenoverleg. Hermans kwam eerder in het nieuws als falend toezichthouder op de thuiszorginstelling Meavita.

4 Is de COA-affaire een zoveelste voorbeeld van falend toezicht bij de overheid?

Dat is onderwerp van debat. In een bijlage van het rapport-Scheltema neemt de inmiddels opgestapte raad van toezicht afstand van de meeste conclusies van de commissie. De raad meent dat hij wordt afgerekend op taken die hij niet had, zoals het vaststellen van het salaris van Albayrak of het zelfstandig onderzoek doen naar het werkklimaat.