Brieven CS

Damien Hirst

Met veel plezier heb ik de bespreking door Hans den Hartog Jager van de Damien Hirst-tentoonstelling in de Tate Modern gelezen (CS, 5 april). Alleen dat de enige inhoud bij Hirst, los van de rellen, anekdotes en bedragen, geld en macht zou zijn vind ik wel erg kort door de bocht. Hirsts inspiratie bij Bacon is wel degelijk aantoonbaar: The Pursuit of Oblivion (2004) bijvoorbeeld is haast een letterlijk citaat. Nog crucialer is Hirsts voortborduren op wat Duchamp en Warhol ooit zijn begonnen, namelijk het afbreken van de grens tussen wat kunst is en wat niet. Ooit was dat de grens tussen kunst en het alledaagse, nu is het die tussen kunst en de luxe-industrie. Tot nog toe is het de kunstmarkt gelukt de grens in stand te houden, want die grens is een fundamentele voorwaarde voor het functioneren van diens aparte economie. Maar met zijn Sotheby’s-veiling Beautiful Inside My Head Forever van 2008 heeft Hirst deze en alle daarvan afgeleide regels van de kunstmarkt met bravoure doorbroken en lijkt hij af te maken wat Duchamp en Warhol ooit zijn begonnen.

Sol Lewitt

Donderdag las ik de voortreffelijke impressie die Janneke Wesseling schreef van haar bezoek aan de tentoonstelling van muurtekeningen van Sol Lewitt in het Centre Pompidou in Metz. In de inzet wordt gerefereerd aan de bijzondere band die Sol Lewitt had met Nederland. Het was inderdaad Enno (niet Onno) Develing die voor het eerst werk van Sol Lewitt in Nederland liet zien op de tentoonstelling Minimal Art die hij in 1968 in het Haags Gemeentemuseum organiseerde.

In de inzet wordt een aantal plekken genoemd waar in Nederland muurtekeningen van Sol Lewitt werden gerealiseerd. Graag wil ik hieraan toevoegen dat een van de grootste ‘wall drawings’ van Lewitt te zien is in de hal van het kantoor van Aegon in Leeuwarden. In 1988 was ik als adviseur beeldende kunst betrokken bij de bouw van dit kantoor. Dankzij mijn goede relatie met Enno Develing was het mogelijk Sol Lewitt te benaderen, die vervolgens twee voorstellen heeft ontwikkeld voor een enorme wand die zich in de hal van dit gebouw over drie verdiepingen uitstrekt. Een van deze voorstellen, een schildering met een afmeting van 12 × 35 meter, werd in 1989 gerealiseerd.