Opinie

Vakantiehuis in crisistijd

De koningin, de kroonprins en zijn gezin – alle leden van de koninklijke familie horen tot de allerbekendste Nederlanders. Hun positie brengt met zich mee dat ze vaak in het openbaar moeten verschijnen. Dit hoort tot hun werk.

Ze hebben ook recht op vakantie. Dat wil zeggen: gewoon doen waar ze zin in hebben, ongegeneerd, privé, maar overal zijn landgenoten. Het hoort tot de eigenschappen van de BN’er dat hij onder alle omstandigheden wordt herkend. De ‘gewone mensen’ beginnen te kijken, wijzen, komen dichterbij, proberen een kiekje te maken en een praatje aan te knopen. Vorstelijke personen kunnen dan niet roepen: opgedonderd!

Om de overmaat aan belangstelling te voorkomen, heeft de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) al lang geleden preventieve fotosessies georganiseerd. De familie maakt front voor de fotografen. Zij duwen en dringen. De hooggeplaatsten trekken hun glimlach. Een prinsesje kruipt spontaan een rondje. Algemene vertedering en dan is de sessie afgelopen. Ik heb medelijden, ben blij dat ik geen lid van de koninklijke familie ben.

Om van hun welverdiende particuliere rust te kunnen genieten, hebben vorsten hun paleizen, maar het is volstrekt taboe om gewoon, met de nadruk op dit woord, in de auto of de trein te stappen en op het strand in je badpak een beetje in de zon te liggen. Vandaar dat vorsten hun particuliere, beveiligde vakantiehuis hebben. Dit hoort tot hun vak. Zo hebben de onderdanen het indirect gewild. Ik was dus niet verbaasd toen prins Willem-Alexander een paar jaar geleden zo’n huis had gekocht in Mozambique, lekker ver weg, maar er kwamen allerlei complicaties. De Tweede Kamer bemoeide zich ermee. Het project werd verkocht.

Nu heeft het prinselijk paar voor 4,5 miljoen euro een vakantievilla in Griekenland aangeschaft, met een zwembad, een privéstrand en een privéhaven. Het openbaar belang is niet in het geding, zegt de RVD. Premier Rutte is volledig op de hoogte. Tot de buren van het prinselijk paar horen de beroemde acteur Sean Connery (James Bond) en Vladimir Poetin (premier van Rusland).

Staar je niet blind op dat privé. In dit geval is het synoniem met bescherming tegen de mondiale bemoeizucht. Zo hebben onze eigentijdse media en hun miljoenenpubliek het indirect gewild. Denk nog even aan het imperium van Rupert Murdoch, zijn News of the World en de oorzaken van zijn ondergang – excessieve bemoeizucht.

Nog maar een jaar of twintig geleden zou er geen haan hebben gekraaid naar deze aankoop, maar de tijden zijn snel veranderd. Destijds was het Koninklijk Huis beschermd door ongeschreven taboes. Dit is niet meer zo. Ongeveer sinds het eind van de vorige eeuw is de digitale stem des volks tot ontwikkeling gekomen. Raadpleeg de blogs en de kranten op internet. Lees vooral de reacties. Het staatshoofd wordt ervan verdacht geheime belangen te hebben, via de Bilderberggroep en Shell tersluikse invloed uit te oefenen, een steunpilaar van het ongecontroleerde establishment te zijn en linkse neigingen te hebben. Voor een deel van het volk beginnen de leden van het Koninklijk Huis te horen tot de gehate elite. De politieke verhoudingen verschuiven en de Oranjes schuiven daarin ongewild mee. Het resultaat hiervan is dat ze kwetsbaarder worden.

Zo was in grote trekken de situatie al voordat in 2008 de economische crisis uitbrak. Terwijl deze verergerde, verdwaalde Nederland in toenemende mate in een toestand van politieke radeloosheid. Hiervan is dit gedoogkabinet het duidelijkste bewijs. Principieel onverenigbare politieke standpunten worden in Den Haag verwerkt tot een schijn van eenheid, op een voor de kiezer mysterieuze manier. Het overkoepelende gevolg hiervan is dat het electoraat geen politicus nog vertrouwt. Dat hier een politieke crisis heerste, was al aangetoond door de opkomst van Pim Fortuyn en de ondergang van de partijen die horen tot zijn nalatenschap. Deze toestand wordt telkens weer bevestigd.

De crisis is in deze dagen overal – in het onderwijs, op de huizenmarkt, met de AOW-leeftijd, de werkgelegenheid, de openbare orde en nog het een en ander dat het leven van de burger direct raakt. Nu beleven we waarschijnlijk de laatste dagen van het ultrageheime kabinetsberaad dat moet leiden tot extra bezuinigingen van 14 miljard euro. Op de televisie hebben we de afgelopen weken de leidende bezuinigers gezien, vaak glimlachend. De premier zit op de fiets, ‘radiostilte!’ roepend. Zouden de dames en heren beseffen hoe peilloos irritant dit gedrag op zichzelf al is voor een burgerij waarvan straks wordt verwacht dat er nog meer moet worden ingeleverd?

De publieke opinie nadert het verzadigingspunt van diepe ergernis. Onder deze omstandigheden komt het bericht dat de kroonprins voor 4,5 miljoen euro een vakantiehuis heeft gekocht „in een jetsetomgeving”, zoals deze krant maandag meldde.

Ik ben geen republikein, maar ik ben ervan overtuigd dat Nederland onder deze omstandigheden geluk heeft met een zo verstandige en rustige persoonlijkheid als koningin Beatrix. Stel je de politieke hel voor die zou uitbreken als er presidentsverkiezingen moeten worden gehouden. De monarchie moet blijven, zo stabiel mogelijk. Daarom is de aankoop van dit vakantiehuis in een jetsetomgeving geen gelukkig besluit.