De alarmfase is voorlopig voorbij

De ECB heeft een crisis in de eurozone voorkomen, de VS groeien gestaag en China laat de munt sterker worden. Dat is positief , vindt het IMF. Maar één uitglijder en de economische crisis is terug.

De economen van het IMF slaan geen alarm meer over de economische staat van de wereld. Wel zijn ze nog steeds erg bezorgd. Dat is kortgezegd de belangrijkste boodschap van het Internationaal Monetair Fonds in de jongste World Economic Outlook die vandaag is verschenen.

De eurozone en de Straat van Hormuz zijn volgens het IMF de achilleshielen van de wereldeconomie. Eén enorme blunder van, bijvoorbeeld, de Spaanse premier Rajoy of één oorlogszuchtige opwelling van Iran, Israël of de VS en de wereldeconomie kan weer in een diepe crisis verzeild raken.

In hun prognoses zijn de rekenmeesters van the Fund iets positiever geworden. De wereldeconomie zal dit jaar met 3,5 procent groeien. Dat is 0,2 procentpunten hoger dan in de prognoses die het IMF in januari maakte. Volgend jaar zal de wereldeconomie met 4,1 procent groeien, 0,1 procentpunt hoger dan eerder geschat.

Het dreigt een standaardriedel te worden, maar de groei in de wereld is zeer onevenwichtig verdeeld. De gevestigde orde (de VS, de eurozone, Japan, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Japan) groeit amper. Dit jaar met 1,4 procent, volgend jaar met 2 procent. Opkomende landen blijven, dit jaar met 5,7 procent en 6 procent volgend jaar, stevig doorgroeien.

Maar ook deze landen kunnen zich niet onttrekken aan de eurocrisis. Landen die in de economische invloedsferen van de eurozone liggen presteren aanzienlijk slechter. De groeipercentages voor 2012 van EU-leden als Polen (2,6 procent) Roemenië (1,5), Hongarije (0) en Bulgarije (0,8 procent) zijn niet te vergelijken met Aziatische snelgroeiers als Indonesië (6,5 procent) of grondstofrijke landen als Kazachstan (5,9 procent).

Het IMF waarschuwt al sinds de financiële crisis van 2008 dat wereldleiders de mondiale economische onevenwichtigheden moeten aanpakken. De wereldeconomie wordt pas stabieler als grote tekortlanden als de Verenigde Staten minder importeren en overschotslanden als China minder teren op uitvoer, is de redenering van het IMF.

Volgens de economen van het IMF groeit de wereld momenteel niet verder uit elkaar. De handelsoverschotten van Japan en olie-exporterende landen lopen terug, net als het handelstekort in de VS.

Toch is dit niet echt de balans waar het IMF al jaren op aandringt. „De scherpe daling van consumptieve bestedingen in de VS wordt niet gecompenseerd door een groei van de binnenlandse vraag in overschotslanden”, aldus het IMF.

De economen prijzen de Chinese maatregelen van het afgelopen half jaar. Zo is de yuan duurder geworden, doorgaans een effectieve maatregel om uitvoer af te remmen en overschotten te laten slinken. Maar het IMF is niet geheel tevreden met de Chinese inspanningen en heeft een duidelijke boodschap voor de autoriteiten: hervorm de economie en het wisselkoersbeleid zodat het voor Chinezen minder aantrekkelijk wordt te investeren en handelen. Ze moeten vooral meer consumeren, besluiten de economen.

De toon van de World Economic Outlook mag dan iets opgewekter zijn, het IMF is duidelijk zeer bezorgd over de gang van zaken. „Geopolitieke onzekerheid in Iran”, IMF-speak voor een mogelijke oorlog, zou enorme gevolgen hebben voor de olieprijs en dus voor het wereldwijde economische herstel. Als Iran geen olie meer exporteert zouden prijzen op den duur met 20 tot 30 procent stijgen. Hoe langer een eventueel conflict aanhoudt, des te hoger de olieprijzen. In ontwikkelde economieën zouden reële inkomens dalen net als consumentenvertrouwen. Productiekosten stijgen flink en bedrijven zijn plots minder winstgevend. Opkomende economieën lopen het gevaar slachtoffer te worden van angstige beleggers die hun geld terugtrekken.

Ook is er volgens het IMF nog genoeg reden om bezorgd te zijn over de toestand in de eurozone. Eind vorig jaar werd op het nippertje een complete crisis voorkomen. Het IMF prijst de politieke besluiten (Griekse redding, samenvoegen van tijdelijke en permanente Europese noodfondsen), maar de echte pluim is voor de Europese Centrale Bank. Het besluit banken zo goed als gratis onbeperkt driejaarsleningen te verstrekken, heeft een krediet- en bankencrisis voorkomen, aldus het IMF. Door de ingreep van de ECB vloeit er weer geld door het Europese financiële systeem. Dat het geen private, maar publieke middelen zijn is voor het IMF bijzaak. Als gevolg stegen aandelenmarkten en kochten beleggers weer staatsobligaties van Europese landen. Ook verminderde de druk op banken om bezittingen te verpatsen om maar aan cash te komen.

Het IMF zegt het niet hardop, maar laat wel zien hoe desastreus de gevolgen van een totale Europese kredietcrisis zouden zijn geweest. Dit jaar moeten banken en overheden in het eurogebied voor 23 procent van bbp (eurozone) schuld opnieuw financieren. Als de rentestanden niet waren gedaald en als de stress op de geldmarkt voor banken niet was afgenomen, was het een heel moeilijk jaar geworden.

Het IMF heeft geen panklare oplossing voor de problemen in Europa. Wel waarschuwen de economen dat domweg meer bezuinigen om overheidsfinanciën op orde te krijgen een heilloze weg is. Het is beter om minder te bezuinigen en meer te hervormen. Pak de moeilijke dossiers (arbeidsmarkt, woningmarkt, zorgstelsel) zo snel mogelijk aan. Dat is het beste recept voor groei in Europa en stabiliteit in de wereld.