Wilders is van harte welkom bij ons

President Abdullah Gül van Turkije komt komende week op staatsbezoek in Nederland. Cyprus erkent hij niet als EU-lid, Turkse journalisten in de cel zijn ‘geen journalisten’. En waarom houdt de EU Turkije nu op afstand?

Turkey's President Abdullah Gul speaks to Reuters during an interview at the presidential palace in Istanbul March 1, 2012. Gul said on Thursday Russia and Iran would soon realise they had little choice but to join international diplomatic efforts for the removal of Syrian President Bashar al-Assad. To match Interview SYRIA-TURKEY/GUL REUTERS/Osman Orsal (TURKEY - Tags: POLITICS)
Turkey's President Abdullah Gul speaks to Reuters during an interview at the presidential palace in Istanbul March 1, 2012. Gul said on Thursday Russia and Iran would soon realise they had little choice but to join international diplomatic efforts for the removal of Syrian President Bashar al-Assad. To match Interview SYRIA-TURKEY/GUL REUTERS/Osman Orsal (TURKEY - Tags: POLITICS) REUTERS

De Turkse president Abdullah Gül is dinsdag in Nederland voor een staatsbezoek. Het bezoek past in de viering, dit jaar, van 400 jaar diplomatieke betrekkingen. Gül laat zich niet afschrikken door de PVV van Geert Wilders die eigenlijk niet wil niet dat hij komt. Volgens de PVV valt er helemaal niets te vieren.

Waarom is 400 jaar diplomatieke betrekkingen tussen Turkije en Nederland eigenlijk het vieren waard?

„Ik denk dat vierhonderd jaar op zichzelf al genoeg zegt over het belang van de gebeurtenis. Sinds 1612, toen de eerste Nederlandse ambassadeur naar Istanbul kwam, hebben we altijd goede relaties gehad. We hebben nooit oorlog gevoerd, ook al gebeurde er veel in Europa. We hebben altijd met elkaar gesproken en we hebben een goede relatie. Daarom is de viering van 400 jaar aantrekkelijk en noemenswaardig.”

Maar in de afgelopen jaren is er heel felle kritiek op Turkije geweest van rechtse partijen als die van Geert Wilders. Heeft dit de kloof tussen Turkije en Nederland wijder gemaakt?

„Ik wil niet over nationale politiek praten maar ik weet dat hij niet namens de hele politiek in Nederland spreekt. Daarom is onze relatie belangrijk en daarom is de houding van de regeringen belangrijk. Natuurlijk, verschillende politici mogen verschillende meningen hebben.”

Geert Wilders heeft een brief geschreven waarin hij zegt dat u niet welkom bent in Nederland.

„Nou ja, in Turkije heb je misschien ook partijen die straks de koningin geen welkom heten. In pluralistische landen zal je altijd politici hebben die voor ons of tegen ons zijn.”

Zou u Wilders welkom heten dit jaar?

„Waarom niet. Natuurlijk is hij welkom. Dan zal hij de werkelijkheid hier zien. En dan zal hij zien dat hij subjectief is.”

Hij was niet welkom in 2010.

„Zover ik weet zijn er veel leden van zijn partij die Turkije al wel hebben bezocht.”

Als u een ding zou kunnen veranderen in de relatie met Nederland, wat zou dat zijn?

„De relatie gaat goed. Bijna 15 miljard euro aan investeringen. Dat betekent dat uw land ons land vertrouwt, anders zou u uw geld niet hier brengen. De handel is 7 miljard waard. Ieder jaar ontvangen we een miljoen toeristen uit uw land. Maar we kunnen natuurlijk altijd onze relaties verbeteren. In onderwijs, in cultuur, in wetenschap. En ook aan de politieke kant: meer steun voor de EU.”

Meer steun voor Turks lidmaatschap? Gaat u dat vragen aan de koningin?

„Ik ga natuurlijk met alle autoriteiten praten en ik zal ze vertellen dat Turkije misschien anders is dan ze wellicht denken.”

In de afgelopen jaren is er heel weinig vooruitgang geweest in het toegangsproces van Turkije tot de Europese Unie. Is Turkije nog wel geïnteresseerd?

„Dat komt niet door ons, ziet u. Het komt door de EU. De EU is vooral bezig met haar eigen crisis en ontwikkelingen. Het is ons recht. Deze beslissing is unaniem genomen in 2005. Natuurlijk is er geen automatisch lidmaatschap. Maar als Turkije aan alle nodige criteria voldoet, dan is het ons recht. Dus wat is het probleem nu? Er wordt geen mogelijkheid geboden aan Turkije om vooruitgang te boeken. Als we het goed doen, dan moet dat gewaardeerd worden. Maar er zijn blokkades op onze weg. Het lijkt alsof ze geen vooruitgang willen. En dat begrijpen wij niet. Een economisch welvarend Turkije, sterk en democratisch, is goed voor alle Europese landen.”

Turkije erkent niet het lidmaatschap van het door Grieken en Turken verdeelde Cyprus van de EU. Cyprus wordt op 1 juli voorzitter van de EU. Wat doet u dan?

„We kunnen dat niet stoppen. We kunnen er niks over zeggen. Maar wij erkennen ze niet.”

Zou u met Cyprus onderhandelen?

„Nee we zullen dan geen contact leggen met de voorzitter. Maar het werk kan doorgaan. Er is nog een Commissie.”

Maar hoe…Cyprus is lid van de EU. Hoe gaat u dat dan doen?

„Wij hebben een andere mening. Nou ja, als u vraagt wat ik denk: Cyprus vertegenwoordigt niet het hele eiland. Maar slechts de helft. Maar als ik zeg dat de Grieks-Cyprioten slechts de helft vertegenwoordigen, worden ze kwaad. Ik wil ze niet beledigen. Het EU- lidmaatschap is slechts van toepassing voor de helft van het eiland.”

Maar dat is een probleem, want als u de EU wil bellen…

„Dat is niet ons probleem. Dat is het probleem van de EU. Het grote Europa wordt vertegenwoordigd door een lidstaat die zijn problemen niet heeft opgelost. Ze vertegenwoordigen niet hun hele bevolking. En dat is tegen het belangrijkste beginsel van de EU. Maar ja, het is een feit: ze gaan de EU zes maanden leiden.”

Hoewel onlangs twee journalisten zijn vrijgelaten, zitten er nog steeds heel veel gevangen. Bijna 100 journalisten…

„Dat is niet waar…”

Wat is niet waar?

„Ze zitten niet vast voor wat ze hebben geschreven of hebben gezegd. Daarom zitten ze niet in de gevangenis. Sommigen zijn geen journalisten, maar dragen wel een perskaart. Sommigen zijn betrokken bij terroristische activiteiten. Ik zeg dat niet, dat is wat de aanklagers zeggen.”

Er zitten beroemde Koerdische intellectuelen onder de arrestanten. Bent u niet bang dat uw imago als democratisch voorbeeld voor de regio wordt beschadigd?

„Het is een open proces en uiteindelijk beslist de rechtbank. Ik wil niemand in de gevangenis zien, ik ben daar niet blij om. Maar als de aanklagers goed bewijsmateriaal in handen hebben, moeten ze dat de rechter laten zien.”

U bent er niet bezorgd over?

„De rechter zal er heel correct over gaan beslissen.”

Er komen tienduizenden Syrische vluchtelingen uw land in en er wordt geschoten vanuit Syrië naar Turkije. Is het denkbaar dat Turkije militair ingrijpt?

„Dat is geen bilaterale zaak, het is een humanitaire kwestie. We hebben geen geheime agenda voor Syrië. We willen dat alle Syriërs gelukkig zijn. En comfortabel. Maar helaas wordt niet geluisterd naar hun legitieme eisen.”

Wat kunt u dan doen?

„Het is een probleem voor ons allemaal. Voor alle internationale kringen. De Verenigde Naties bemoeien zich ermee. Kofi Annan is hier. Ik hoop dat een vreedzame oplossing wordt gevonden. Anders komt er meer bloedvergieten.”

Is het instellen van een bufferzone langs de grens een optie voor Turkije?

„Het is geen bilaterale kwestie. De Arabische Liga leidt. De VN bemoeien zich ermee. En als het Annan-plan niet werkt, zal het teruggaan naar de VN-Veiligheidsraad. Internationale legitimiteit is heel belangrijk hier. Zonder dat… we willen in geen enkel land ingrijpen. We willen ook geen ander land zien dat zich met een ander bemoeit.”

Zover ik begrijp wordt de grondwet van Turkije veranderd, is het mogelijk dat u de volgende premier van Turkije wordt?

„Dit zijn politieke vraagstukken en ik ben nu erg druk met mijn huidige positie en huidige verantwoordelijkheden.”

Dus u houdt die mogelijkheid nog wel open?

„Ik richt me nu niet op de toekomst. Ik richt me nu eerst op mijn huidige verantwoordelijkheden.”