Veertigers zijn lang houdbaar

V an de Bulgaarse stad Plovdiv naar Sotsji aan de Zwarte Zee is het maar een kleine sprong, dus een deel van het reizend circus zal meteen van het kampioenschap van Europa zijn doorgegaan naar het Russisch teamkampioenschap. Of Anish Giri nog een omweg via Rijswijk heeft gemaakt om daar op school een proefwerk te maken weet ik niet, maar in ieder geval was hij begin deze week present om te spelen voor zijn club ShSM-64.

Als ik de afkorting goed interpreteer staat SM niet voor kinky seks maar voor Sjachmaty, 64 niet voor babyboomers maar voor het maandblad 64 en Sh voor sjasjki, het Russische dammen. In ieder geval is het een sterke Moskouse club die in 2010 en 2011 het kampioenschap heeft gewonnen.

Als Giri niet altijd zo vrolijk om zich heen zou kijken, kon je denken dat hij op weg naar Sotsji vervuld zou zijn van sombere gedachten. Het was niet goed gegaan in Plovdiv. De uiteindelijke score leek nog redelijk voor een man van zijn hoge stand, maar dat was alleen omdat hij niet in de voorste gelederen tegen de allersterksten had gespeeld.

Een oude wijze uil zei me dat het goed voor zo’n jongen was om eens een tegenvaller mee te maken en te leren dat het leven niet alleen wijn en rozen is. Misschien denkt Giri er net zo over, in ieder geval zag ik hem op een foto naast zijn teamgenoot Wang Hao even vrolijk kijken als altijd.

De sterkste spelers van ShSM-64 zijn de Italiaan Caruana, de Chinees Wang, de Hongaar Leko en Giri; zelfs de Russen hebben tegenwoordig buitenlandse huurlingen nodig. Giri is voor de Russen overigens maar een halve buitenlander. Voor de wereldschaakbond is hij een Nederlander, maar in de grote wereld heeft hij nog steeds de Russische nationaliteit.

Een wonderlijke partij werd in een van de eerste rondes gespeeld door Alexander Morozevitsj en Dmitry Jakovenko. Jakovenko is net kampioen van Europa geworden en op de onofficiële wereldranglijst die dagelijks wordt aangepast staat hij dertiende. Een topspeler dus, van wie je verwacht dat hij in iedere partij tot de tanden gewapend aan de start verschijnt.

Hier speelt hij met zwart een hyperscherpe openingsvariant die de laatste tijd in de mode is. Zwartspelers die hem voor waren gegaan, hadden vreselijk verloren, dus het ligt voor de hand dat Jakovenko met de computer alle complicaties tot in de finesses thuis had bestudeerd, zoals iedereen van zijn niveau dat tegenwoordig doet.

Als dat zo was, is er iets vreemds gebeurd tijdens zijn voorbereiding, want hij verloor kansloos in 27 zetten. Er moet een draadje los hebben gezeten in zijn computer, of in zijn brein.

Boris Gelfand (43), die over een maand om het wereldkampioenschap speelt tegen Anand (42), gaf laatst een verklaring voor de lange houdbaarheid van zijn generatie. Het kwam doordat ze hun schaakopvoeding kregen in de tijd dat schaakcomputers nog weinig konden, zodat voor hen later de computer een nuttig werktuig was gebleven en niet een vervanger van hun brein.

Alexander Morozevitsj-Dmitry Jakovenko, Russisch teamkampioenschap Sotsji 2012

1. d4 d5 2. c4 c6 3. Pf3 Pf6 4. Pc3 dxc4 5. a4 e6 6. e4 Lb4 7. e5 Pd5 8. Ld2 b5 9. axb5 Lxc3 10. bxc3 cxb5 11. Pg5 Een populaire variant. Twee weken geleden liet ik Matlakov-Bologan zien uit het EK in Plovdiv, waarin nu 11...h6 werd gespeeld. 11...Pc6 12. Dh5 De7 13. h4 b4 14. Lxc4 bxc3 15. Lc1 Vorig jaar had Morozevitsj deze stelling met wit in een rapidpartij. Zwart deed toen 15...Pcb4 en verloor in 21 zetten. 15...Pxd4 16. 0-0 Ook dit was al eens voorgekomen, in Gupta - Sumets, 2011. Daar werd 16...Dc7 gespeeld en zwart verloor in 23 zetten. De ervaringen van de zwartspelers zijn in deze openingsvariant dus zo bitter dat je zou verwachten dat Jakovenko iets bijzonders had voorbereid, maar dat blijkt niet zo te zijn. 16...h6

Een interessant moment. Als wit nu meteen het voor de hand liggende 17. La3 speelt, is er voor zwart een geforceerde ontsnapping door een dameoffer: 17...Pf4 18. Dg4 hxg5 19. Lxe7 Txh4 20. Dd1 c2 21. Dd2 Ph3+ en wit kan niet aan eeuwig schaak ontkomen. 17. Lxd5 exd5 18. La3 Nu is dit wel erg sterk. Zwarts koning blijft klem in het midden. 18...Dc7 19. e6 Lxe6 Na 19...Pxe6 20. Tfe1 heeft wit beslissende aanval. 20. Pxe6 Nu zou 20. Tfe1 minder overtuigend zijn, omdat zwart kan ontkomen met 20...0-0-0. 20...Pxe6 21. Dxd5 De pionnen die zwart voor staat spelen geen rol. Zijn stelling is nauwelijks verdedigbaar. 21...Td8 22. Db3 h5 23. Tfe1 Th6 Hij wil zijn toren in het spel brengen, maar dat heeft ook een bezwaar. 24. Db4 Dreigt 25. Df8+ 24...Kd7 Wanhopige vlucht naar voren. Na de terugtocht 24...Th8 wint wit met 25. Tac1 en na 24...Tf6, om pion f7 te dekken, is 25. Tad1 winnend. 25. Tac1 Tb8 26. Da4+ Kc8 27. Lb4 Zwart gaf op. Zijn pion c3 valt en dan valt alles.