Leren de juiste toon te vinden

Je moeder uitschelden voor paard? In het Chinees kun je dat per ongeluk doen als je het woord ‘ma’ te hoog uitspreekt. En westerlingen hebben dat niet in de gaten...

Chinezen herkennen de hoogte van tonen veel beter dan Canadezen. Ook als ze totaal niet muzikaal zijn. Dat komt door de taal die zij spreken. Dat ontdekten Chinese en Canadese onderzoekers.

Het Kantonees, de taal die Chinezen spreken, is namelijk een ‘toontaal’. In zo’n taal kan je woorden, bijvoorbeeld ‘si’, op verschillende toonhoogtes uitspreken. Dat geeft een verschil in betekenis.

Westerlingen hebben vaak grote moeite die verschillen te horen. Maar voor een Chinees is het meteen duidelijk: een hoog uitgesproken ‘si’ betekent ‘meester’ en een iets lager uitgesproken ‘si’ betekent ‘proberen’.

Het Kantonees zit vol met zulke kleine maar belangrijke verschillen. Westerlingen gebruiken verschillen in toonhoogte vooral om aan te geven dat een zin een vraag is, of om er emotie in te leggen zoals boosheid of verdriet.

Ook in andere Chinese talen, zoals het Mandarijn, verandert de betekenis van de woorden door de toonhoogte. Zo betekent ‘ma’ in het Mandarijn bijvoorbeeld ‘moeder’, ‘schelden’, ‘hennep’ of ‘paard’, afhankelijk van de toonhoogte.

Als Chinees moet je dus erg opletten hoe je de woorden uitspreekt, want voor je het weet heb je je moeder beledigd.

In het onderzoek moesten Chinese en Canadese studenten een standaard muzikaliteitstestje op internet maken. Daarbij moesten ze naar melodietjes luisteren die twee keer achter elkaar werden afgespeeld, soms met kleine verschillen in toonhoogte of in de volgorde van de noten. De Kantoneessprekenden pikten vooral verschillen in toonhoogte er veel makkelijker uit dan de Canadese studenten die Frans of Engels spraken.

De verschillen werden nog duidelijker toen de onderzoekers ook studenten testten die helemaal geen gevoel voor muziek hadden, en die een liedje niet zuiver na konden zingen. Ook dan konden Chinezen verschillen in toonhoogte veel beter herkennen dan Canadezen. Zij hoorden in een ander testje vijf keer zo vaak dat iemand vals zong (het staat allemaal in het tijdschrift PLoS One).

Wil je zelf wel eens weten of je goed bent in het horen van kleine verschillen in toonhoogte? Dan kun je het muzikaliteitstestje ook doen op internet, op: http://nrch.nl/9gv. De uitleg is wel in het Engels.