De zeepjuwelier

Zeep is terug van weggeweest. Geen klassieke toiletzepen, maar zeepjuwelen in feestverpakking.

In de supermarkt vind je ze in het stoffige, onderste schap. Stukken zeep. Sinds douchegels en zeeppompjes in de jaren tachtig op de markt zijn gebracht, gaat er steeds stukken zeep over de toonbank bij supermarkt en drogisterij. Nog maar eenderde van het aanbod bestaat uit de klassieke stukken zeep, zegt een woordvoerder van de Nederlandse Cosmetica Vereniging. „Bijna alleen vijftigplussers gebruiken nog een gewoon stuk zeep.” 

Zeep raakte in onmin. Omdat zepen onbeschermd van hand tot hand gaan, zouden ze minder hygiënisch zijn. En zeep zou de huid sterker uitdrogen dan douchegels, waarin minder of zelfs helemaal geen zeepbestanddelen zitten.

Maar het stuk zeep is weer helemaal terug van weggeweest. Niet de klassieke Lux, maar zeepjuwelen die in gespecialiseerde winkels per ons worden verkocht en ingepakt in vloeipapier.

De nieuwe producenten pretenderen zepen te maken die niet uitdrogen. „Het zijn de parabenen en de conserveringsmiddelen in zeep die zorgen voor uitdroging en huidproblemen”, zegt Turid Nilsen, eigenaar van La Savonnerie, een zeepmakerij en -winkel in de Amsterdamse Jordaan. La Savonnerie maakt zepen zonder synthetische kleur- en conserveringsmiddelen en andere chemische toevoegingen.

Margot Rutten van Soap7 (ze maakte zeepkrullen voor Librijes Hotel van Jonnie en Thérèse Boer) kreeg onlangs innovatiesubsidie van de overheid om zepen te ontwikkelen voor eczeempatiënten. Deze zepen bevatten verzachtende ingrediënten zoals aloë vera en kamille. Rutten begon in 2004 zelf zeep te maken omdat haar kinderen een ernstige vorm van eczeem hadden. „Destijds woonden we op het Spaanse platteland. Ik gebruikte natuurlijke ingrediënten uit de omgeving zoals olijfolie, geitenmelk, amandel, sinaasappel, tijm en rozemarijn.”

Maar ook natuurlijke zepen drogen de huid uit, zegt Jetske Ultee, onderzoeksarts cosmetische dermatologie. „Alleen merk je dit niet, doordat in deze zepen meer olie zit dan in fabriekszeep, om de huid terug te vetten.”

Zeepklanten lijken niet geïnteresseerd in het al dan niet vettende vermogen van de nieuwe zepen die gemiddeld vijf euro per ons kosten, vijf keer zoveel als Lux. „Stukken zeep zijn betaalbare, kleine feestjes”, zegt trendwatcher Christine Boland. Zeep is als trend volgens haar vergelijkbaar met zelf brood bakken, filterkoffiecafés en de nostalgische sound van zangeres Lara Del Rey. „Het gaat om een zintuiglijke beleving, de behoefte aan natuurlijke producten en jezelf verwennen met kleine dingen.”

Honingraatkorst

Wie het Lush-filiaal aan de Kalverstraat in Amsterdam nadert, ruik het meteen: zeep – althans, de overweldigende, mierzoete snoepjesgeur die de zeep van Lush typeert. Midden in de winkel staan grote blokken zeep als Goudse kazen opgestapeld op een houten tafel, met ingrediënten als kiwi, vijg of havermout.

Lush, een in 1994 opgerichte Britse winkelketen, beschrijft zijn zepen als ‘sexy’. De benamingen van de zepen zijn een knipoog naar filmklassiekers: The Godmother, een donkerpaarse zeep, ruikt naar mierzoete bubblegum. De best verkochte zeep Honey, I washed the kids, is zachtgeel met een honingraatkorst en een milde honinggeur.

„Ik gebruik geen vloeibare zeep meer”, zegt Leslie (19) uit Twente, terwijl ze bij de kassa een zuurstokroze stuk zeep met glitters afrekent. „Deze zepen zijn beter voor het milieu, je hoeft geen verpakking weg te gooien.” Leslie houdt een weblog bij, Lesismoreblog.com, over nagellak en vintage kleding, en af en toe over Lush, haar favoriete cosmeticawinkel.

Ook beroemdheden als zangeres Kylie Minogue, actrice Gwyneth Paltrow en model Tyra Banks zijn dol op de zepen van Lush, dat wereldwijd in ruim 45 landen achthonderd filialen heeft. De winkelketen verkoopt een cadeaupakket met alle favoriete producten van de sterren. Dit jaar breidt Lush in Nederland uit van zeven naar zestien filialen.

De grootste zeepketen in Nederland is Sabon. In 2004 opende het Nederlandse echtpaar Ultee (niet te verwarren met onderzoeksarts Ultee) het eerste franchisefiliaal in Breda. In de tussentijd zijn er 57 filialen bijgekomen in Nederland. Dit jaar komen er nog eens tien winkels bij.

Sabon begon in 1997 met zepen, inmiddels is zeep een bijproduct geworden. Sabon verkoopt nu vooral andere beautyproducten, zoals wasolie, badzout en, het paradepaardje, een door Oprah Winfrey aangeprezen scrub.

Maar in de winkels zijn de zepen nog altijd prominent aanwezig. Op een strategische plek, naast de kassa, liggen kleurrijke, glanzende glycerinezepen en mattere olijfoliezepen met geuren als gras, musk, lavendel, kiwi en vanille. Aan elke zeep wordt een andere werking toegedicht: van het verhelpen van hoofdpijn tot het zuiveren van de huid.

Op verzoek snijdt het verkopend personeel van een rechthoekige zeepblok een stuk af, alsof het een plak cake is. Het stuk wordt afgewogen op een ouderwetse stalen weegschaal, daarna in papier verpakt en met cellofaan omwikkeld en ten slotte gaat er een lintje om met de tekst: ‘Met liefde gemaakt voor jou’. „Het gaat om de beleving”, legt Eveline Ultee uit. „We willen het authentieke gevoel op de klant overbrengen.”