De Franse rijkaard vlucht voor links

Brussel maakt zich op voor de komst van rijke Fransen. Als de socialist François Hollande de verkiezingen wint, dreigen ze hun land te ontvluchten.

‘Mijn moeder wacht de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen af”, zegt Olivier, een Fransman die al jaren in Brussel woont en werkt. „Maar ze heeft me wel vast nummers gevraagd van een paar makelaars. Als François Hollande wint, wil ze het land uit. We hebben oude huizen in de familie. Als Hollande de vermogensbelasting verhoogt, ruïneert hij ons.”

Makelaars in België hebben het ineens druk. Oliviers moeder is niet de enige die overweegt naar het buurland te verhuizen (Olivier wil anoniem blijven om haar te beschermen). Nu Nicolas Sarkozy en François Hollande nek aan nek gaan, proberen ze kiezers te trekken met beloftes om de rijken fiscaal aan te pakken. Dat veroorzaakt paniek.

President Sarkozy, die jaren werd gezien als ‘hoeder van het Franse spaargeld’, introduceerde belasting op tweede huizen. Hij wil Fransen die om belastingredenen emigreren, alsnog in Frankrijk aanslaan. Verkopen ze bij vertrek bezittingen, dan moeten ze fors belasting betalen over de meerwaarde. De socialist Hollande wil vermogensbelasting, successierechten en vennootschapsbelasting verhogen.

Bij makelaar Lecobel aan de welvarende Brusselse Place Brugmann spreekt ‘iedereen’ over de Franse verkiezingen. Als Hollande wint, verwacht de makelaar nog meer Franse klanten dan nu. Philippe Kenel, een Zwitserse belastingadviseur die in Genève en Brussel werkt, heeft het al drukker met Fransen. „Normaal heb ik twintig, dertig klanten per jaar, van wie de helft Fransen. Dit jaar heb ik mijn quotum Fransen al bereikt.” Advocatenkantoor Dekeyser & Associés had een Franse eigenaar van een postorderbedrijf in tuinartikelen over de vloer, ongerust over Hollandes voornemens.

In Parijs adverteert makelaar Emile Garcin met prachtige maisons de maître aan de Brusselse Avenue Molière, in een wijk met veel Fransen, bekend als ‘le Petit Paris’. Het blad Le Canard enchaîné schreef dat een grote Belgische bank een ‘French Desk’ heeft opgezet, voor adviezen over ‘l’exil tout compris’ ( ballingschap alles inbegrepen).

In België wonen zo’n 180.000 Fransen. Het land kent geen vermogensbelasting, zelfstandigen worden relatief laag belast – alleen Belgen in loondienst worden hoog aangeslagen. Hoeveel Fransen hier om fiscale redenen zitten, weet niemand. Met een TGV die in ruim een uur van Brussel naar Parijs rijdt, kan alles de doorslag geven: Europese banen, een bloeiende kunstwereld en fijne huizen die zo veel goedkoper zijn dan in Parijs. Er bestaat zelfs een tijdschrift voor Fransen, Juliette et Victor, gerund door de Fransman Alain Lefebvre, die in 2005 zijn Franse tijdschriftenuitgeverij verkocht en met zijn vertrek naar Brussel „tienduizenden euro’s per jaar bespaarde”. Brussel, zeggen de Fransen, is minder gestrest dan Parijs. En er is een enorm Frans lyceum, met duizenden kinderen. Niet al die Fransen zijn rijk. Maar je ziet je op dit lyceum meer iPads en Vuitton-tassen dan op een gemiddelde school in Frankrijk.

De laatste exodus was in 1981, toen socialist François Mitterrand president werd. Bij de verkiezingen vijf jaar geleden zetten sommige Fransen vast een exit in de steigers. Maar toen Ségolène Royal verloor, voerden ze hun plannen niet uit.

Er is altijd onrust, in verkiezingstijd. Maar ditmaal is iedereen net zo bang voor de dreigementen van links als die van rechts. Het is crisis. De Franse staatsschuld en het begrotingstekort zijn te hoog. Franse politici, ook van rechts, doen er alles aan om aan inkomsten te komen.

Volgens Lefebvre, de tijdschriftenman, doet Sarkozy net zo populistisch als Jean-Luc Mélenchon, de kandidaat van extreemlinks. „Je weet tegenwoordig nooit met welk sausje je wordt opgegeten.” Philippe Kenel, de Zwitser, houdt het op: „De Franse rijkaard vlucht altijd voor een linkse regering, maar nog meer voor een regering van rechts die linkse politiek bedrijft.”

Toen Sarkozy hoorde dat zijn ‘exit-belasting’ in maart velen rillingen bezorgde, stuurde hij 600.000 expats een e-mail. Hij legde deze „chers amis” uit dat hij alleen belastingvluchtelingen op het oog had, geen expats. Maar niemand vertrouwt het. „Bij deze verkiezingen”, verzucht iemand tijdens een etentje, „zijn alleen de belastingadviseurs veilig”.

Caroline de Gruyter