‘Samenzwering’ Apple en uitgevers was onnodig

Als Apple al met uitgevers onder één hoedje heeft gespeeld, dan was dat helemaal niet nodig geweest. De Amerikaanse mededingingsautoriteiten zeggen dat de producent van de iPad en vijf uitgevers van elektronische boeken (e-books) de downloadprijzen kunstmatig hebben verhoogd. Maar het model dat zij daarvoor hebben bedacht is ook zinvol zonder dat er sprake hoeft te zijn van ongeoorloofde praktijken, omdat het de uitgevers waarschijnlijk de beste kans biedt om te kunnen overleven.

De boekensector is de afgelopen jaren radicaal veranderd. Het oude model van verkoop via de groothandel, waarbij de detailhandelaren de prijzen mochten bepalen, werkte prima in de wereld van gedrukte boeken en echte winkels. Maar door de opkomst van de handel via internet kon Amazon bijvoorbeeld de prijzen verlagen naar 9,99 dollar per e-book, zodat betrekkelijk goedkope inhoud kon worden aangeboden. Daardoor werden de Kindle e-readers van Amazon populair. Maar de winstmarges van de uitgevers werden wel ondermijnd.

Apple kwam met iets beters. Vóór de introductie van de iPad in 2010 kwam het concern met het zogenoemde agency model: de uitgevers zouden de detailhandelprijs voor boeken vaststellen, waarvan Apple 30 procent zou incasseren. Voorwaarde was dat de uitgevers hun titels niet goedkoper via derden zouden verkopen. Net als bij de muziekverkopen via iTunes treedt Apple louter op als doorgeefluik.

Op zich is er niks illegaals aan dit model. Maar volgens het Amerikaanse ministerie van Justitie hebben Apple en de uitgevers samengespannen om de prijzen van e-books kunstmatig te verhogen. Dat zou de consument tientallen miljoenen dollars hebben gekost. De toezichthouder wijst op etentjes van topmannen van uitgevers bij exclusieve restaurants in Manhattan. Binnen drie dagen zouden er in 2010 tussen Apple en de uitgevers overeenkomsten zijn gesloten die allemaal op hetzelfde neerkomen.

Als dit waar is, betekent dit een schending van de antitrustwetgeving . En het is geen verrassing dat het momenteel zeer actieve ministerie van Justitie hier achteraan gaat.

Maar het is wel vreemd dat deze ongeoorloofde afspraken, als ze al gemaakt zijn, helemaal niet nodig waren. Het nieuwe bedrijfsmodel is voor de uitgevers immers zeer aantrekkelijk. En als de lezers iets meer moeten betalen dan in de eerste, experimentele fase van de ontwikkeling van de markt voor e-books, betekent dit dat de uitgevers in ieder geval genoeg verdienen om ervoor te zorgen dat de stroom nieuwe boeken niet opdroogt.

Vertaling Menno Grootveld