Rutte zwijgt erover, maar hoe ver zijn ze nu in het Catshuis?

Als we premier Rutte mogen geloven dan ligt het niet voor de hand dat er vandaag of maandag “heel spannend nieuws” uit het Catshuis komt. Verder wilde hij niets kwijt over de voortgang van de onderhandelingen. Duidelijk is wel dat ze in de eindfase zijn beland. Kan het nog mislukken?

Nederland, Den Haag, 5-3-2012. Foto Maarten Hartman. Rutte, Verhagen, Wilders geven buiten voor het Catshuis uitleg over wat ze gaan doen voor het begin van de onderhandelingen over bezuinigingen. Links hun secondanten.
Nederland, Den Haag, 5-3-2012. Foto Maarten Hartman. Rutte, Verhagen, Wilders geven buiten voor het Catshuis uitleg over wat ze gaan doen voor het begin van de onderhandelingen over bezuinigingen. Links hun secondanten. Verhagen, Rutte en Wilders voor de deur van het Catshuis op de eerste dag van de onderhandelingen. Foto NRC / Maarten Hartman

Als we premier Rutte mogen geloven dan ligt het niet voor de hand dat er vandaag of maandag “heel spannend nieuws” uit het Catshuis komt, zo zei hij vandaag. Verder wilde hij niets kwijt over de voortgang van de onderhandelingen. Duidelijk is wel dat ze in de eindfase zijn beland. Kan het nog mislukken?

De politieke redactie van NRC Handelsblad beantwoordt vijf vragen over de tussenstand in het Catshuis.

  1. Waarom kwam de RVD gisteren met een ongebruikelijke mededeling over de voortgang?
  2. Het was de tweede keer dat de RVD dit deed. Op woensdag 28 maart, ruim drie weken na de start, stuurde de RVD namens de onderhandelaars een bericht de wereld in dat de onderhandelingen in “een moeilijke fase” zaten. Gistermiddag kwamen berichten naar buiten dat een Catshuisakkoord op handen is. De onderhandelaars gaven de RVD de opdracht dit bericht naar de pers te sturen: “Een eventueel akkoord zal nog minimaal een week op zich laten wachten”. Zo wilden ze de verwachtingen temperen.

  3. Wilders twitterde vanochtend iets soortgelijks. Welk signaal wil hij daarmee geven?
  4. Twitter avatar geertwilderspvv Geert Wilders Mediaberichten Catshuis-bijna-akkoord allemaal prematuur. Kan nog alle kanten op gaan.

    Dit sluit dus aan bij de mededeling van de RVD. Tegelijkertijd geeft de gedoogpartner het signaal aan de buitenwereld dat hij nog niet akkoord is, ook als vandaag of morgen de eerste resultaten naar buiten komen. De PVV stemt pas in als alles rond is: dus bijvoorbeeld ook overeenstemming over ‘immigratie’. Een punt dat Wilders tot ieders verrassing aan het begin van de onderhandelingen noemde.

  5. Wordt de SGP nu bij de tussenformatie betrokken?
  6. SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij wilde weinig kwijt over een autoritje met premier Rutte gisteren. Zeker na het vertrek van Hero Brinkman bij de PVV is de coalitie afhankelijker geworden van de SGP. In de senaat was deze partij al cruciaal voor een meerderheid, in de Tweede Kamer is dat zonder Brinkman ook het geval. Dus is het zaak om de confessionele partij bij de besprekingen te betrekken.

    Opmerkelijk is dat de SGP al in het begin van de onderhandelingen heeft aangegeven tegen grote bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking te zijn. Dat wil echter niet zeggen dat op dat vlak niets mogelijk is, want elke partij is natuurlijk voor ‘een meer efficiënte besteding van de gelden’.

    Rutte vandaag tijdens zijn wekelijkse persconferentie:

    Vice-president Maxime Verhagen zegt niets te weten van het overleg met Van der Staaij:

  7. Hoe ver is de tussenformatie nu werkelijk?
  8. Dat is moeilijk te zeggen. Er zijn in dit stadium nog altijd twee waarheden. Na zes weken zijn de onderhandelaars op een aantal terreinen opgeschoten. Er lekte al uit dat het budget voor ontwikkelingssamenwerking met circa een miljard wordt beperkt. Akkoorden over (lichte) hervormingen op de arbeids- en woningmarkt schijnen ook dichtbij te zijn. Maar een akkoord is pas een akkoord als alles rond is. De onderhandelaars kunnen het over het grootste deel van de bezuinigingen eens zijn, op de laatste pakweg twee miljard kan het nog misgaan, want daar kan voor één van de partijen onevenredige pijn volgen.

  9. Hoe gaat het nu verder?
  10. Vanavond om zes uur komen de onderhandelaars weer bijeen in het Catshuis. Dat is een groot verschil met de vorige weken toen de besprekingen al halverwege de middag begonnen. Naar verwachting wordt een kleine delegatie binnen de CDA-fractie op de hoogte gesteld van de vorderingen. De RVD-mededeling dat de besprekingen nog zeker een week gaan duren, is logisch. Er ligt nog geen eindakkoord en wat er ligt aan voorstellen moet nog worden doorgerekend door het Centraal Planbureau (CPB).

    Natuurlijk hebben ambtenaren bij de ministeries al hun licht laten schijnen over de plannen, maar het CPB moet naar verluidt nog aan een eigen analyse beginnen. Dan moet blijken of de bezuinigingen voldoende zijn om voor komend jaar op een begrotingstekort uit te komen van maximaal 3 procent van het bruto binnenlands product, zoals de Europese Commissie voorschrijft. Ook zal dan blijken wat de effecten op de koopkracht en de werkgelegenheid zijn.