Vader van Algerijnse onafhankelijkheid en criticus van fundamentalisme

Net nu Algerije vijftig jaar onafhankelijkheid viert, is zijn historische leider overleden. Ben Bella was de eerste Algerijnse president.

FILE - This is a 1964 file photograph of Algerian President Ahmed Ben Bella. Ben Bella who became the first president of Algeria in 1963. He served until June 1965 when he was overthrown. Ben Bella, Algeria's first president and a historic leader of its bloody independence struggle from France, died at his family home in Algiers on Wednesday April 11, 2012. He was 95.(AP Photo, File)
FILE - This is a 1964 file photograph of Algerian President Ahmed Ben Bella. Ben Bella who became the first president of Algeria in 1963. He served until June 1965 when he was overthrown. Ben Bella, Algeria's first president and a historic leader of its bloody independence struggle from France, died at his family home in Algiers on Wednesday April 11, 2012. He was 95.(AP Photo, File) AP

Ahmed Ben Bella, de eerste president van Algerije en de held van de onafhankelijkheidsstrijd tegen Frankrijk, is gisteren overleden in zijn woning in hoofdstad Algiers. Hij werd 95 jaar. De charismatische Ben Bella was een van de zes ‘historische leiders’ van de Algerijnse opstand tegen de Franse koloniale overheersing. In die rol groeide uit tot een symbool van verzet tegen het kolonialisme en voorvechter voor de Derde Wereld. Hij was president van Algerije van 1963 tot 1965, toen hij door zijn minister van defensie kolonel Boumedienne werd afgezet.

De laatste decennia speelde hij geen rol van betekenis meer in de Algerijnse politiek. Hij ontpopte zich tot pleitbezorger van democratie en had hij kritiek op de groeiende invloed van moslimfundamentalisten in Algerije tijdens de burgeroorlog tussen het Front van Islamitische Redding (FIS) het Algerijnse leger in de jaren negentig.

Ben Bella werd in 1918 geboren op het Algerijnse platteland. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vocht hij met het Vrije Franse Leger in Italië, waarvoor hij vijf militaire onderscheidingen kreeg. Na de oorlog raakte hij teleurgesteld in de Franse machthebbers in Algerije. Hij raakte betrokken bij de anti-koloniale beweging en werd in 1951 opgepakt, maar wist twee jaar later op dramatische wijze uit de gevangenis te ontsnappen.

Daarop vluchtte de nationalistische socialist en aanhanger van de Egyptische leider Nasser naar Kairo, waar hij een van de oprichters was van het Front de Liberation Nationale (FLN). Die partij ontketende op 1 november 1954 de opstand tegen de Franse overheersing.

Ben Bella werd gearresteerd door de Fransen en gevangengezet in een Frans fort, maar desondanks bleef de onbetwiste leider van de onafhankelijkheidsstrijd. Het lag dan ook voor de hand dat hij de eerste president van Algerije zou worden.

Hij ontpopte zich als een extravagante en onberekenbare leider, die in hoog tempo alle macht aan zich trok in de drie jaar dat hij aan het bewind was en die geen pardon had voor zijn tegenstanders.

Hij hielp de eenpartijstaat opzetten die in de decennia daarop Algerije volkomen deed stagneren en aan de rand van een bankroet bracht.

Toen kolonel Boumedienne de macht greep, verdween Ben Bella zelf jaren in de gevangenis. In 1981 zocht hij zijn toevlucht in het buitenland. Negen jaar later keer hij terug uit ballingschap om mee te doen met de eerste vrije verkiezingen in Algerije. Zijn aanhangers hadden voorspeld dat honderdduizenden, miljoenen mensen hem zouden inhalen. Het werden er tienduizenden.

Voor de hopeloze Algerijnse jeugd, een groot deel van de kiezers, was hij een onbekende. Die jeugd had andere helden, zoals het Front van Islamitische Redding (FIS) dat een grote overwinning boekte.