Santorum stuurt Romney naar rechts

Nieuwsanalyse

Mitt Romney is zeker van de Republikeinse nominatie nu zijn rivaal Rick Santorum is gestopt. Maar zijn achterban overnemen is moeilijk.

De man die Mitt Romney danig dwars zat, een landelijk podium bevocht voor zijn aartsconservatieve standpunten en in elf staten wist te winnen doet niet langer mee aan de Republikeinse voorverkiezingen. Rick Santorum liet gisteravond weten dat hij zijn campagne staakt. Maar, voegde hij toe, „we zijn nog niet klaar met vechten”.

Misschien nog meer dan de wens om het op te nemen tegen Obama, werd Santorum gedreven door de ambitie om de conservatieve flank van de Republikeinen te versterken. Dat gevecht gaat door. Zijn deelname heeft conservatieven „een stem gegeven” bij de nominatie van de Republikeinse presidentskandidaat, zei Santorum gisteren bij zijn afscheid.

De opmerkelijke opmars van Santorum – tot vlak voor de eerste stemrondes in januari bungelde hij onderaan in de peilingen – laat zien dat de Republikeinse partijelite de controle kwijt is over de selectie van haar presidentskandidaat. Mitt Romney, nu zeker van de nominatie, was de strategische keuze van de partijprominenten. Een gematigde kandidaat die stemmen kan roven van Obama.

Maar veel Republikeinse kiezers dachten er anders over. Vooral in religieuze staten in het middenwesten en het zuiden van Amerika verkozen ze de rechtlijnige conservatieve boodschap van Santorum. Uit peilingen bleek dat zijn aanhangers het belangrijker vonden ‘een echte conservatief’ te nomineren dan een verkiesbare kandidaat.

Het past binnen de nog altijd groeiende polarisatie van de Amerikaanse politiek. Niet alleen wordt de kloof tussen de Republikeinen en de Democraten steeds groter, ook binnen de eigen partij drijft de conservatieve vleugel steeds verder af.

Santorum, een belijdende katholiek, groef allang begraven strijdbijlen weer op, zoals over het gebruik van voorbehoedmiddelen. In een tijd van werkloosheid en economische stagnatie stuurde Santorum de discussie terug naar ‘sociale waarden’ rond abortus, homohuwelijk, en euthanasie.

De oud-senator van Pennsylvania werd in zijn kruistocht tegen het ‘morele verval’ van Amerika gesteund door geldschieters. Voor het eerst mogen bedrijven en donateurs deze presidentsverkiezingen onbegrensd geld geven aan politieke campagneclubs: super-PAC’s. In het geval van Santorum gaf de religieuze multimiljonair Foster Friess gul aan het Red White and Blue Fund, een super-PAC die Romney zwartmaakte. Zonder deze club had Santorum, die van zijn geldgebrek een deugd maakte, niet zo’n impact gehad.

Het geluid van Santorum werd ook versterkt door conservatieve commentatoren die op internet een markt hebben aangeboord voor meningen die rechts staan van Fox News, het kanaal voor ‘reguliere’ Republikeinen. De rechtse beroemdheid Rush Limbaugh noemde een jonge vrouw die in het Congres had gepleit voor vergoeding van anticonceptie een „slet”. Santorum vond de uitspraak „absurd”, maar verdedigde zijn vrijheid van meningsuiting.

Limbaugh vertolkte in zijn radioshow het „verdriet en teleurstelling” over het vertrek van Santorum onder conservatieve Republikeinen. „Nu blijven we achter met de kandidaat van de gevestigde orde.”

Rick Santorum zei gisteren zich te gaan richten op zijn gezin van zeven kinderen, van wie de jongste, Bella, ernstig gehandicapt is en tijdens de campagne in het ziekenhuis werd opgenomen. Maar hij wil zich ook als „goede ouder” blijven inzetten voor Amerika. „Veel mensen zullen schrijven, game over. Maar dit spel is nog lang niet voorbij.”

Newt Gingrich, naast Ron Paul het enige overgebleven alternatief voor Romney, paaide gisteren de aanhangers van Santorum. Hij wees op zijn „conservatieve staat van dienst” en beloofde door te zullen gaan tot de afsluiting van de voorverkiezingen zodat de „conservatieve beweging” een echte keuze heeft. Maar de voorverkiezingen zijn al voorbij. Mitt Romney, de kandidaat van de partijelite, kan niet meer verliezen. Om in november Obama te verslaan heeft hij echter ook de steun van de Santorum-fans nodig. Dat wordt moeilijk.