Ook bedpo mag de vermaler in

Een nieuw type afvalzuivering maakt een einde aan vervuiling door ziekenhuizen. Verband en rioolwater gaan erin, schoon water komt eruit.

In een Delfts ziekenhuis wordt al het afval vermalen, door het riool afgevoerd en gezuiverd.
In een Delfts ziekenhuis wordt al het afval vermalen, door het riool afgevoerd en gezuiverd. Foto Hollandse Hoogte

De balans van een ziekenhuis in één zin: er gaan patiënten en medicijnen in en er komen herstelde mensen en medisch afval uit. De vervuiling van het oppervlaktewater met medicijnresten komt van 20 tot 47 procent van het afvalwater van ziekenhuizen.

Het Reinier de Graaf Ziekenhuis in Delft rekent daar nu mee af, door zelf zijn afvalwater te reinigen met een zogeheten Pharmafilter. De installatie loost nu water van „zwemwaterkwaliteit”, een wereldprimeur.

Het Pharmafilter is een uitvinding van conceptenbouwer Eduardo van den Berg, die gevraagd werd een oplossing te bedenken voor de logistiek in de nieuwbouw van het Delftse ziekenhuis. Van den Berg zegt dat je een ziekenhuis kunt zien als een hotel met een bijzondere afvalstroom. „Alles wat in aanraking is geweest met patiënten is potentieel gevaarlijk, vanwege de virussen en bacteriën. In het rioolwater van het ziekenhuis zit die besmetting ook al, dus waarom dan niet al het afval het riool in? Dan ben je er meteen vanaf.”

Aanvankelijk ontmoette Van den Berg grote scepsis. Het rioolwater zou weer moeten worden gereinigd en niemand zag hoe dat eenvoudig zou kunnen. „Ze vonden het science fiction”, herinnert Van den Berg zich. Hij liet zich niet uit het veld slaan en opperde dat het met een aaneenschakeling van bestaande zuiveringstechnieken moest lukken. „Toen begonnen ze erin te geloven.”

Gebouw H van het Delftse ziekenhuis dient als proeflocatie. Op alle afdelingen staan nu een of meer vermalers waarin al het afval mag worden gestort: van verbandmiddelen tot naaldbekers, en van biologisch afbreekbare bedpannen tot voedselresten. De vermalers hakken het afval in stukjes waarna het via het bestaande riool wordt afgevoerd naar het Pharmafilter, een klein gebouwtje van gestapelde zeecontainers op het parkeerterrein. Daar zetten bacteriën het organische materiaal om in methaangas, waarmee de installatie voor tweederde in zijn eigen energiebehoefte voorziet. Het water wordt behandeld met ozon om medicijnresten verder af te breken en er vindt nog een laatste zuivering plaats in een biologisch actief koolfilter.

Het resultaat: de concentratie van antibiotica, röntgencontrastmiddelen en andere medicijnen in het afvalwater blijft onder de detectielimiet. „Het water uit het Pharmafilter is zelfs schoner dan het water dat uit de gangbare rioolwaterzuiveringsinstallaties komt”, zegt onderzoeker Bert Palsma van de Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer, die het project subsidieerde.

Extra aantrekkelijk voor het ziekenhuis is dat de milieuvoordelen hand in hand gaan met kostenbesparing en een verbetering van de patiëntenveiligheid. Het ziekenhuis bespaart nu alleen al tienduizenden euro’s op de afvalstoffenheffing, maar daarnaast is de afvallogistiek veel efficiënter geworden.

Verzorgend personeel hoeft bijvoorbeeld niet langer meer de zware roestvrijstalen bedpannen na ieder gebruik te wassen. Ze zijn vervangen door wegwerppo’s van bioplastic die volledig worden afgebroken in de vergister. „Het in bed op de po helpen van patiënten is nu veel efficiënter en hygiënischer”, zegt verpleegkundige José Rimmelzwaan die projectleider is namens het ziekenhuis. „We hebben het aantal keren handen wassen voor personeel kunnen reduceren”, aldus Rimmelzwaan.

Het succes in Delft is niet onopgemerkt gebleven. Vijf andere Nederlandse ziekenhuizen overwegen een Pharmafilter te installeren, en er is ook belangstelling uit Engeland, Ierland en België. De installatie in Delft werd vanmorgen officieel geopend door kroonprins Willem Alexander.