'Matthäussen' vol emotie

Klassiek

J.S. Bach, Matthäus-Passion Rot. Philh. Orkest/Y. Nézet-Séguin. 5/4 R’dam; Res. Orkest/J. van Zweden. 7/4 Den Haag. ****/****

Nadat bij symfonieorkesten de uitvoeringen van de Passionen van Bach waren gekaapt door ‘authentieke’ barokspecialisten als Harnoncourt, Koopman en Brüggen, hebben de gewone symfonische dirigenten Bach heroverd. Zo werd nu de Matthäus-Passion in Rotterdam geleid door chef-dirigent Yannick Nézet-Séguin en in Den Haag door ere-gastdirigent Jaap van Zweden.

Echt ‘gewone’ dirigenten zijn ze niet, ze hebben van jongs af aan een ruime ervaring met de passies in barokstijl. Nézet-Séguin richtte op zijn negentiende in Montreal zijn eigen koor en barokorkest op om de Johannes uit te voeren. Van Zweden kreeg vanaf zijn negentiende als concertmeester van het Concertgebouworkest jarenlang een masterclass quasi-authentieke Bach van Harnoncourt.

De verschillen tussen hun uitvoeringen van de Matthäus, elk met uitstekende solisten, waren enorm. Nézet-Séguin laat zich weinig gelegen liggen aan stilistische conventies, zoekt niet naar consistentie en komt uit op een effectvol, spectaculair en roerend resultaat. Het openingskoor was een emotionele oerknal zonder transparantie en balans – als een waas van tranen. De tekst was, ondanks het voortreffelijke Rias-Kamerkoor, slecht te verstaan, het Jongenskoor Rivierenland nauwelijks te horen. Verderop was dat allemaal prima.

Bij het Residentie Orkest, waar Harnoncourt in 1973 zijn eerste Matthäus met symfonieorkest uitvoerde, kwam Van Zweden tot een typisch Nederlandse Matthäus: zeer ordelijk en degelijk, consequent van stijl, tot in de puntjes verzorgd, zelfs tijdloos. Prachtig de fluisterende begeleiding van Am Abend da es kühle war. Opmerkelijk was dat Maarten Koningsberger alle kleine mannenrollen zong.

Nézet-Séguin toonde ruimschoots zijn emoties en eerbied voor het lijdensverhaal. Na het sterven van Christus liet hij het koraal Wenn ich einmal soll scheiden pianissimo zingen om daarna een uitzonderlijk lange stilte in acht te nemen. Het slotkoor mocht geleidelijk zachter klinken.