Commodore had geen trek in Apple

Afgelopen weekeinde overleed Jack Tramiel. Hij was de man achter de revolutionaire Commodore 64 die de huiskamers veroverde nog voordat Microsoft groot was. Zelfs Steve Jobs en Steve Wozniak gingen (vergeefs) bij Commodore te rade, toen ze zelf net met Apple begonnen.

Jack Tramiel werd 83 jaar oud. Hij overleefde Auschwitz en was taxichauffeur voor hij in 1955 Commodore oprichtte en computergeschiedenis schreef in de begindagen van de personal computer.

De Commodore 64 concurreerde met IBM PC’s, Atari’s en (vanaf 1984) de Apple Macintosh. De C64 bood voor zijn tijd krachtige beeld- en geluidweergave en was vermaard om zijn games, hoewel er vele duizenden softwaretitels beschikbaar waren. Een complete generatie hackers leerde op de C64 de eerste vaardigheden (er was onder meer een modem als optie leverbaar). Daarnaast roemen muzikanten de geluiden die je met de C64 kon maken en vastleggen met vroege midi-editors als Cubase.  Voor een indruk: met een Commodore 64-emulator kun je ook op een Windows of Mac PC nog steeds met de oude programmatuur aan de slag. Of bekijk de software gewoon in een webbrowser, met een Java-versie van de C64-emulator.

Commodore-apparaten werden aangestuurd met behulp van een eigen variant op programmeertaal BASIC, dat gelicenseerd was van Microsoft voor een bescheiden bedrag van 25.000 dollar. Jack Tramiel was Bill Gates te slim af bij de onderhandelingen.

Specs van de eerste Commodore 64:

  • Chip: MOS Technology 6510 op 1 Mhz
  • 64 kB geheugen, 20 kB ROM
  • 16 kleuren graphics, resolutie 320×200 pixels
  • Sound interface Device SID 6581 met 3 oscillatoren, 4 waveforms en filter
  • Aansluitingen voor o.a. 2 joystick, floppydrive, printer, digital tape, modem.

Geen trek in de Apple II

Commodore was voor de C64 al zo groot dat de oprichters van Apple, Steve Jobs en Steve Wozniak, op audiëntie gingen bij het bedrijf. Ze boden een prototype van de Apple II aan, in de hoop dat Commodore de computer wilde produceren en verkopen in ruil voor aandelen en enkele honderdduizenden dollars. Steve Wozniak vertelde dat in 2007 in de onderstaande video. Commodore weigerde; ze vonden de Apple-machines te duur. Commodore wilde computers bouwen voor de massa. De VIC-20, voorganger van de C64,  kostte ten slotte minder dan 300 dollar. De eerste C64 kostte 595 dollar Jack Tramiels motto: het heeft geen zin om apparaten veel duurder te verkopen dan de kostprijs; dat trekt alleen maar concurrenten aan.


Jack Tramiel, in 2007Jack Tramiel, in 2007

Tramiel was in 2007 zelf ook aanwezig bij de viering van 25 jaar Commodore 64. Hij is vanaf 17:00 minuten aan het woord in de onderstaande video en vertelt zijn levensverhaal tot 38 minuten. Daarna komt onder meer Steve Wozniak aan het woord.

Met Commodore zelf ging het bergafwaarts. De laatste computer (een 32 bit Commodore Amiga) werd in 1993 gemaakt, het bedrijf ging in 1994 failliet. De merknaam Commodore werd nog wel een paar keer doorverkocht via Nederlandse bedrijven, onder meer aan pc-maker Tulip.

Een gedetailleerde, volledige geschiedenis van Commodore is hier te vinden.


Necrologie door Simon Bruyning
Jack Tramiel (1928-2012), oprichter van Commodore

Het is nog steeds de meest verkochte pc aller tijden: een log toetsenbord met ingebouwde computer waar je spelletjes als Pirates! en Impossible Mission op kon spelen. De Commodore 64 die Jack Tramiel in 1982 in de markt zette, luidde definitief het tijdperk van de thuiscomputer in.

Tramiel werd in 1928 geboren als Idek Tramielski, in een Joods gezin in het Poolse Lodz. In de Tweede Wereldoorlog werd hij naar vernietigingskamp Auschwitz gestuurd, waar hij door de beruchte nazi-arts Josef Mengele werd onderzocht. Hierna kwam hij in een werkkamp in Duitsland terecht. In april 1945 werd hij bevrijd. Zijn ouders overleefden de oorlog niet.

In 1947 emigreerde Tramiel naar de Verenigde Staten, waar hij het leger in ging en later onder meer als taxichauffeur in New York werkte. In 1953 begon hij hier een reparatiebedrijf voor typemachines: Commodore Portable Typewriter. In 1955 startte hij Commodore Business Machines. Later produceerde dit bedrijf, dat zou uitgroeien tot Commodore International, rekenmachines. Toen Commodore de concurrentiestrijd met Texas Instruments niet aankon, richtte Tramiel zich op pc’s, onder het motto: „We need to build computers for the masses, not the classes”.

De Commodore 64 die hij introduceerde, was een revolutionair product. Door de lage prijs van de ‘C64’, de helft goedkoper dan de andere computers op de markt, was dit de eerste pc die op grote schaal voor het gewone publiek beschikbaar was. Het aantal verkochte C64’s wordt geschat op 22 miljoen. Ondanks de lage prijs kon de ‘C64’ kwalitatief concurreren met andere pc’s. De computer had voor die tijd baanbrekende mogelijkheden op grafisch gebied. De Commodore 64 kon op de televisie worden aangesloten, die als monitor diende. De C64 werd vooral gebruikt om spellen op te spelen. Er zijn duizenden spellen voor de C64 ontworpen.

Commodore heeft het succes van de C64 nooit meer kunnen evenaren, al was het bedrijf nog enige jaren succesvol. Het bedrijf ging in 1994 failliet, twee jaar nadat de productie van de C64 werd stopgezet. Ondanks dat wordt Commodore International gezien als een van de meest invloedrijke computerbedrijven uit de beginjaren van de pc.

In 1984 verliet Tramiel Commodore. Hij begon Tramel Technology, dat al snel de home- en spelcomputerdivisies van Atari overnam. Het bedrijf maakte winst, maar verloor de concurrentiestrijd met Tramiels oude werkgever, Commodore. In 1996 verkocht Tramiel het bedrijf aan JTS, waar hij in het bestuur plaatsnam. Naast zijn activiteiten in de computerindustrie opende Tramiel in 1993 een museum over de Holocaust in de VS.

Tramiel overleed zondag op 83-jarige leeftijd in huiselijke kring. De doodsoorzaak is niet bekend gemaakt. Tramiel was getrouwd en had drie zonen.

In de jaren tachtig was deze machine net zo hip als deze tv-reclames je willen doen geloven:

http://www.youtube.com/watch?v=TSNrumIOpR4