Wolgaslepers rechten de rug

Misschien heb ik over de Franse grootmeester Laurent Fressinet wel vaker iets gelezen in verband met poker dan met schaken. Zijn echtgenote, de Moldavische vrouwengrootmeester Almira Skripchenko, is volgens Fressinet de kostwinnaar in huis, omdat ze een nog gewiekster pokeraar is dan hij. Inderdaad wint zij veel. In 2011 stond de teller op 250.000 dollar en ze is in de gelukkige omstandigheid dat verliezen, die ook wel eens voorkomen, gedekt worden door een sponsor.

Fressinet is het schaken niet verleerd. Voor de laatste ronde van het Europese kampioenschap in Plovdiv stond hij alleen bovenaan. Hij moest in die laatste ronde tegen de Rus Dmitry Jakovenko en verloor, waardoor Jakovenko kampioen werd.

De Russen deden het goed in Plovdiv. Vijf Russen bij de eerste zes, elf Russen bij de eerste 22. Zo hoort het ook voor die geweldige schaaknatie, maar het gekke is dat als de Russische zwaargewichten in teamverband optreden, er vaak niets van terecht komt.

Sinds 2012 heeft Rusland geen olympiade meer gewonnen. Toen het vorig jaar bij het Europese landenkampioenschap weer eens zwaar mis ging, zette de Russische commentator Sergei Sjipov in zijn verslag een plaatje van een beroemd schilderij van Ilja Repin, De bootslepers van de Wolga, waarop de slepers van uitputting bijna voorover op de grond vielen bij het stroomopwaarts trekken van de zware boot. Dat was het Russische team.

Hoe kwam het toch dat ze in teamverband steeds faalden? Zelf zeiden ze dat ze in ontspannen sfeer een hecht team vormden en altijd aardig voor elkaar waren. Misschien hadden ze juist een tiran nodig met een bril van bloed.

Zo'n man was waarschijnlijk Boris Postovsky, een teamleider uit de Sovjettijd, die later naar de Verenigde Staten emigreerde. Het Amerikaanse olympiadeteam bestond voornamelijk uit geëmigreerde Russen en toen die een teamcaptain moesten aanwijzen, kozen ze voor Postovsky. De paar autochtone Amerikanen, voor wie Postovsky altijd de vijand was geweest, wisten niet wat hun overkwam.

Maar goed, om terug te komen op het Europese kampioenschap, de beste Nederlander daar was Jan Smeets, die met de mooie score van 8 uit 11 veertiende werd. Volgens het tiebreaksysteem dan. Ik zeg liever dat hij gedeeld tweede was, een half punt achter de winnaar Jakovenko.

Smeets plaatste zich als enige Nederlander voor het World Cup toernooi, een kwalificatiewedstrijd voor het wereldkampioenschap. Het duurt nog even voor hij wereldkampioen kan worden, want dat toernooi is pas volgend jaar en de match om het wereldkampioenschap nog een jaar later.

Om zich voor de World Cup te plaatsen moest Smeets na een matige start in de laatste drie rondes 2,5 punt maken. Tegen de Israëlier Ilya Smirin zette hij de eerste stap.

Jan Smeets - Ilya Smirin, EK Plovdiv 2012

1. e4 c5 2. Pf3 e6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 a6 5. Ld3 Lc5 6. Pb3 Le7 7. Dg4 g6 8. De2 d6 9. 0-0 Pc6 10. a4 Pe5 11. a5 Pf6 12. Lh6 Pfg4 13. Lg7 Tg8 14. Lxe5 Pxe5 15. f4 Pxd3 Deze stelling kwam vorig jaar voor in een partij Charamian - Chuchelov, waar 16. Dxd3 werd gespeeld. Omdat Chuchelov de bondscoach van de KNSB is, is het goed mogelijk dat hij het met Smeets over deze stelling heeft gehad. 16. cxd3 Dit is een betere zet. Wit versterkt zijn centrum. 16...Kf8 17. Pc3 b5 18. Pd4 Ld7 19. f5 Kg7 Zwarts koning is uit het centrum gevlucht, maar nog steeds niet helemaal veilig. 20. fxe6 fxe6 21. e5 d5 Er viel veel voor te zeggen om met 21...b4 (waarna 22. exd6 niet goed is wegens 22...Lf6) gevolgd door 22...dxe5 de zwarte lopers te activeren. 22. Dg4 Nu heeft wit een onbeweeglijk aanvalsobject op e6. 22...Kh8 23. Pce2 Hij versterkt kalm zijn stelling. 23. Pxe6 was nog niet goed wegens 23...Dc8 en na 23. Tf7 kan zwart met 23...Tf8 24. Taf1 Txf7 25. Txf7 De8 de druk verlichten. 23...De8 24. Tac1 Tc8 25. Txc8 Dxc8 26. Tc1 De8 27. Pf4 Het lijkt of zwarts stelling op instorten staat, maar het valt mee. 27...Db8 28. Pf3 Tc8 29. Tf1 Tf8 30. Pxd5

Dit lijkt zeer sterk, maar zwart kon nu zijn nadeel beperkt houden met de wat vreemd ogende zet 30...h5. Na 31. Dxg6 exd5 heeft wit dan waarschijnlijk niet meer dan eeuwig schaak en na 31. Dh3 Lc5+ 32. d4 (niet 32...Kh1 wegens 32...Dxe5) Lxd4+ 33. Pxd4 Txf1+ 34. Kxf1 Dxe5 wint zwart zijn stuk met vrijwel gelijk spel terug. 30...Da7+ 31. Pb6 Lc5+ 32. d4 Lxb6 33. axb6 Dxb6 34. Pg5 Nu is wits voordeel duidelijk. 34...Db8 35. Tf6 Dc8 35...Txf6 36. exf6 Dc7 37. h4 was ook geen pretje voor zwart, maar wat in de partij gebeurt is erger. 36. Df4 Kg8 37. Pxh7 Txf6 38. Pxf6+ Kg7 39. Pg4 Df8 40. Dh6+ Kf7 41. Dg5 De7 42. Ph6+ Kf8 43. Dxg6 Dg7 44. Df6+ Dxf6 45. exf6 Het eindspel is makkelijk gewonnen voor wit. 45..a5 46. Kf2 a4 47. Ke3 b4 48. Kd2 Lc6 49. g4 Zwart gaf op. Wits drie verbonden vrijpionnen winnen zonder hulp van zijn koning.