Dit is een artikel uit het NRC-archief

Onderwijs

Leider studentenopstand China overleden - ‘heeft een hele generatie geïnspireerd’

Arrestatiebevel voor Fang Lizhi en zijn vrouw Li Shuxian op de Chinese staatstelevisie in 1989. Foto AFP

Fang Lizhi, een van de bekendste stemmen van de Chinese studentenopstand van de jaren tachtig, is vandaag in het Amerikaanse Tucson overleden. Dat heeft zijn weduwe Li Shuxian bevestigd tegen persbureau AP. Fang was 76 jaar oud en ontvluchtte China in 1989.

Fang, zoon van een eenvoudige postambtenaar, maakte als sterrenkundige in China een bliksemcarrière. Maar zijn aandeel in de studentenopstand kostte hem de gunst van de regering in Beijing. Die herkende in Fang de meest uitgesproken en welbespraakte voorvechter van democratisering en vreesde dat de plaatsvervangend rector van de Universiteit van Wetenschap en Technologie zijn studenten tot een opstand aanzette.

Massaprotest op Plein van de Hemelse Vrede

Toen Peking de aanhoudende studentenopstand in 1989 de kop indrukte zagen Fang en zijn vrouw zich gedwongen dertien maanden lang onder te duiken in de Amerikaanse ambassade.

Het protest kwam tot een ontknoping 4 juni. Toen namen naar schatting een miljoen studenten en burgers deel aan de protesten op het Plein van de Hemelse Vrede. Het protest werd bloedig neergeslagen. Honderden demonstranten vonden de dood. Het was het grootste massale protest tegen de Communistische Partij van China en zijn regime sinds de revolutie in 1949.

Beelden van het Chinese studentenprotest op het BBC-nieuws van 4 juni 1989:

'Fang heeft een hele generatie tot inspiratie gediend'

Fang en zijn vrouw hing in China de doodstraf boven het hoofd. Uiteindelijk kreeg het tweetal toestemming om vanuit de Amerikaanse ambassade als ballingen naar de Verenigde Staten te vertrekken. Fang ging daar doceren aan de Universiteit van Arizona in Tucson.

Fang heeft een hele generatie tot inspiratie gediend, zei zijn vriend en mededissident Wang Dan vandaag volgens persbureau Novum.

''Ik hoop dat het Chinese volk nooit zal vergeten dat er een denker als Fang Lizhi is geweest. Hij wekte in het volk het verlangen naar mensenrechten en democratie. Ooit zal China trots zijn hem te hebben voortgebracht.''