Onzekerheid over co-auteurschap Leidse arts

De Leidse cardioloog Jeroen Bax (LUMC) is co-auteur van honderden wetenschappelijke artikelen, terwijl hij slechts aan enkele artikelen met zekerheid voldoende heeft bijgedragen. Het gaat om publicaties met de Rotterdamse medicus Don Poldermans, die eerder is ontslagen wegens fraude.

Dit schrijft een onderzoekscommissie van het LUMC in een gisteren verschenen rapport. Volgens de commissie zijn er „geen aanwijzingen dat Leidse onderzoekers”, onder wie hoogleraar Bax, betrokken zijn geweest bij de „schending van de wetenschappelijke integriteit” door Poldermans. Poldermans is ook niet betrokken geweest bij Leidse patiënten en onderzoeksdata.

Nadat het Erasmus MC vorig jaar november hoogleraar Poldermans ontsloeg, stelde het LUMC een onderzoek in naar Leidse onderzoekers. Aanleiding was het feit dat Poldermans en Bax samen meer dan 200 artikelen hebben gepubliceerd. Deze samenwerking stamde uit hun gemeenschappelijke promotietijd aan het VUMC. Beiden interesseren zich voor de risico’s rond hartoperaties.

De commissie merkt op dat de contacten tussen Poldermans en het LUMC „steeds via dezelfde Leidse onderzoeker [Bax] verliepen”. Hun grote aantal gezamenlijke publicaties schrijven de onderzoekers zelf toe aan hun „grote aantal promovendi”. Daarnaast, schrijft de commissie, „bestond in de betrokken onderzoeksgroepen veel ambitie en een grote drang tot publiceren.” De commissie kon „slechts in enkele gevallen [...] met zekerheid” vaststellen of de „inhoudelijke bijdrage van de Leidse onderzoeker [Bax] voldoende was om het co-auteurschap te rechtvaardigen”. Daarvoor moet een onderzoeker een aanzienlijke bijdrage hebben geleverd aan het ontwerp, de dataverzameling of de analyse en aan het concept van het artikel.

Het LUMC scherpt de regels voor het auteurschap aan, liet bestuurder Klasen weten aan het EO-actualiteitenprogramma De Vijfde Dag. Het LUMC heeft inmiddels met Bax ‘een goed gesprek’ gevoerd over de publicatiestroom. „Wij hebben uitgelegd dat wij als organisatie niet van hen verlangen dat ze zó veel publiceren. Een zekere matiging mag wel aan de orde zijn”, zegt Klasen.

Bax schreef de afgelopen jaren gemiddeld 110,8 artikelen per jaar; in zijn topjaar 2009 zelfs 138, oftewel één per 1,9 werkdagen.