Leers laveert tussen harde woorden en barmhartigheid

Nieuwsanalyse Immigratieminister Leers ligt onder vuur. Hij moet PVV-leider Geert Wilders tevreden houden, maar wel zijn eigen CDA trouw blijven. Ruimte voor fouten is er nauwelijks.

Elke keer als Gerd Leers over de jonge Angolees Mauro Manuel praat, beschadigt hij zichzelf. Dat gebeurde ook gisteren, toen PvdA-Kamerlid Martijn van Dam de minister voor Immigratie en Asiel (CDA) naar de Kamer riep om voor de zoveelste keer verantwoording af te leggen over de kwestie.

En Leers heeft al zoveel problemen. PVV-leider Geert Wilders volgt zijn optreden aandachtig, omdat Leers het harde anti-immigratiebeleid uitvoert dat Wilders heeft geëist in ruil voor zijn gedoogsteun aan het kabinet. Wilders noemde Leers al eerder „de zwakke schakel” van het kabinet, en vroeg ook tijdens het Catshuisoverleg onlangs om hardere garanties dat Leers zijn beleid uitvoert.

Sinds vorige week heeft Leers ruzie met burgemeester Els Boot van Giessenlanden over de uitzetting van een uitgeprocedeerde asielzoeker. Boot wil uit vrees voor onrust in het dorp de politie verbieden aan de uitzetting mee te werken. Hoewel Leers nu verzoenende woorden spreekt, reageerde hij in eerste instantie hard op Boot. Daarmee wakkert hij het al bestaande lokale verzet tegen het uitzetbeleid aan.

En vanochtend was er de opening van de Volkskrant. Die schreef dat Wilders heeft „geopperd” Leers weg te sturen omdat hij „te slap optreedt”. Alle betrokkenen ontkennen deze gang van zaken, maar het draagt bij aan het beeld dat Leers worstelt. Deels buiten zijn schuld: al bij de totstandkoming van het regeerakkoord was duidelijk dat belangrijke onderdelen van het migratiebeleid botsen met Europese regels en internationale mensenrechtenverdragen.

Maar Leers maakt het zichzelf wel moeilijk. Ministers die over asielzoekers gaan, weten dat ze niet over ‘individuele gevallen’ moeten praten. Zolang het over het beleid gaat, kan een immigratieminister comfortabel opereren, zeker in een maatschappelijk klimaat waarin delen van de bevolking migranten met wantrouwen bekijken. Maar gaat het over mensen, dan slaat dat wantrouwen vaak om in steun voor de migrantenbuurman die zo goed is geïntegreerd.

Leers weet dat even goed als zijn voorgangers. Maar de kwestie-Mauro achtervolgt hem al maanden. En over de manier waarop de minister die aanpakt, zijn coalitiepartijen niet tevreden. Zoals een CDA’er vanochtend zei: „Leers mag best nog wel over individuele gevallen praten, maar over Mauro nooit meer.”

Het zoveelste debat in de Tweede Kamer over Mauro draaide gisteren om uitspraken die Leers tijdens een werkbezoek in Angola had gedaan, afgelopen week.

Had Leers in Angola tegen een journalist van Trouw gezegd dat Mauro, na het aflopen van zijn studievisum, terug moet naar Angola omdat hij als 10-jarig had gelogen over zijn leeftijd en zijn achternaam?

Leers ontkent dat. Hij had alleen in algemene termen gesproken over wat er gebeurt als je liegt bij het aanvragen van een verblijfsvergunning, de journalist van Trouw had zijn woorden verdraaid.

De minister hield die stelling in het debat vol. Zelfs nadat hij in de Tweede Kamer een deel van het transcript van het gesprek in Angola voorlas: „Minister Leers: ‘Mauro, u hebt niet helemaal de waarheid gesproken, want u heet heel anders. U heet Ferreira en niet Manuel. Zijn geboortedatum was anders. [...] En dus hebben wij gezegd: nou, hij mag zijn studie afmaken.’ De journalist: ‘En dan moet hij terug?’ Minister Leers: ‘En daarna moet hij terug’.”

De conclusie van PvdA’er Van Dam: „Ik weet niet of ik nog veel meer moet zeggen. Meent de minister werkelijk dat hij zijn eigen woorden nog niet begrepen heeft, nu hij ze zelfs opnieuw voorleest?”

Kamerleden van CDA en VVD lieten de bewindsman in het debat aan zijn lot over. Alleen PVV-Kamerlid Sietse Fritsma nam het voor Leers op.

Bij de behandeling van dit soort gevallen loopt Leers meer dan zijn voorgangers aan tegen de complexe grenzen. Wilders moet niet alleen worden bediend met hard beleid, maar ook met harde woorden.

Maar al te harde retoriek kan hem weer in de problemen brengen bij zijn eigen CDA-fractie. Daar steken de twijfels over het immigratiebeleid regelmatig de kop op, zeker als dat zichtbaar wordt in individuele zaken. Het was de CDA-fractie die eiste dat Mauro Manuel in Nederland mocht blijven, omdat hij zo goed geïntegreerd was.

In de oude traditie van zijn partij probeert Gerd Leers de belangen van PVV en CDA te verenigen. Dus laveert hij tussen hardheid en „barmhartigheid”, zoals hij dat zelf noemt. Om er regelmatig achter te komen dat die zaken bijna onmogelijk met elkaar te verenigen zijn.