Strandliefde met een voormalige zieke oude man

Honderdduizenden Nederlanders reizen jaarlijks naar Turkije voor een goedkope vakantie onder de warme zon. Ze drinken Douwe Egbertskoffie en Heinekenbier op een terras aan zee, drommen langs de oudheden van Efese, zeilen over de Egeïsche Zee en hebben een prettige romance met een jonge Turk. Prima land.

Maar Turkije daar en de Turken die je er als toerist ontmoet, hebben kennelijk niets te maken met Turkije en de Turken zoals we ze zien wanneer we weer terug van vakantie in Nederland zijn. Laat staan met de honderdduizenden mensen van Turkse afkomst die hier leven.

In de kille Nederlandse motregen is een Turk een allochtoon en is Turkije voor veel mensen vooral een land met 80 miljoen moslims, inclusief de strandliefde in de disco, die staan te trappelen om Europa te overspoelen. Een bedreiging.

Maar die bange Nederlanders hebben niet goed opgelet. De Turken staan niet te dringen om Nederland binnen te vallen. Tegenwoordig hoort Turkije met onder andere Brazilië tot de grote economische mogendheden van de toekomst. Met zijn economische groei van meer dan 7 procent kijkt Turkije met een zeker dedain naar Europa, dat van crisis naar crisis kwakkelt.

De Europese Unie, met name ook (maar niet alleen) Nederland, vindt Turkije te groot en te islamitisch om toe te treden als lid. Turkije heeft de EU niet meer nodig.

De verhoudingen zijn de laatste paar jaar grondig veranderd. Binnenkort passeert voormalig zieke man Turkije Nederland op de lijst van grootste economieën.

Vierhonderd jaar geleden, toen Nederland diplomatieke betrekkingen aanknoopte met het Ottomaanse rijk, waren de rollen omgekeerd. Maar terwijl de Nederlanders de laatste jaren angstig naar hun navel staren, heeft in Turkije een nieuwe, inderdaad gelovige middenklasse de vastgelopen oude, seculiere elite terzijde geschoven.

Veel gaat fout, zelfs goed fout: premier Erdogan heeft behoorlijk autoritaire trekken, om maar wat te noemen, in geen land in de wereld zitten zoveel journalisten gevangen als in Turkije en het vrouwelijk deel van de bevolking speelt een ondergeschikte rol. De nieuwe creatieve bravoure blijkt niet van toepassing op de Koerdische kwestie, die nog steeds in de eerste plaats met wapengeweld wordt benaderd.

Maar de economie werkt voorlopig, en in het wankele Midden-Oosten wordt tegenwoordig bewonderend naar het Turkse politieke model gekeken als voorbeeld om na te volgen.

Zonder wezenlijke belangstelling voor elkaar vieren Nederland en Turkije nu hun 400 jaar diplomatieke betrekkingen. De Turkse president Abdullah Gül zal deze maand Nederland bezoeken, en koningin Beatrix gaat later in het jaar naar Turkije. En na een serie tentoonstellingen en andere activiteiten zal dan ongemerkt jaar 401 van de relaties beginnen.