‘Wilders moet met een scalp uit het Catshuis komen’

Arie Slob van de ChristenUnie volgde met stijgende afkeer de roerige Catshuis-week. Op ontwikkelingssamenwerking wordt mogelijk 1 miljard gekort. „Je weet dat het Malieveld nooit volloopt met Afrikanen en Aziaten.”

Arie Slob Foto Merlin Daleman

Hij denkt graag mee met de coalitie en hij is misschien wel de beschaafdste politicus in de oppositiebanken van de Tweede Kamer. Maar Arie Slob (ChristenUnie) vindt het steeds moeilijker zijn verontwaardiging verborgen te houden. Toen premier Mark Rutte onlangs verklaarde dat Nederlanders geloof moeten houden in de kracht van de economie, ontplofte de leider van de ChristenUnie bijna.

„Ook als Stef Blok [VVD-fractieleider] en Mark Rutte dan lachend langs de camera’s fietsen bij het Catshuis, wordt het toch wel een beetje onaangenaam”, zegt Slob – ruim elf jaar in de Kamer en sinds een jaar fractieleider van de ChristenUnie – na weer een roerige politieke week.

Een week waarin volgens hem tijd is verloren. „Veel mensen ondervinden de crisis aan den lijve, verliezen bijvoorbeeld hun werk. En er zijn mensen die al twee jaar proberen hun huis te verkopen. Dat lukt niet, omdat deze regering vanaf het begin heeft geweigerd om de problemen op de woningmarkt aan te pakken. En wat zien ze op televisie? Een lachende premier die zegt dat ze moeten geloven in de kracht van de economie.”

Hoe kijkt u terug op de afgelopen week waarin de coalitie bijna leek te klappen? Was het bijna-vertrek van gedoogpartner Wilders spel?

„Het belangrijkste vind ik dat dit hele geintje – tussen dikke aanhalingstekens – weer veel tijd heeft gekost. In plaats van de urgentie uit te stralen dat de crisis wordt aangepakt, voeren de heren een stukje terrastoneel uit. Of het allemaal spel is geweest, weet ik niet, maar toen ze op het terras zaten waren ze zich er wel van bewust dat de camera’s draaiden, En dat uitgerekend Wilders dan het signaal geeft om op te staan, is niet van enige symboliek ontbloot.”

De Rijksvoorlichtingsdienst sms’te dat de besprekingen in een moeilijke fase zaten. Deed die dienst mee in het spel?

„Ik heb de RVD altijd gekend als een onafhankelijke partij. Ik hoop nu niet dat die zich voor een partijpolitiek karretje heeft laten spannen. Om ze niet tekort te doen, blijf ik maar een beetje voorzichtig formuleren. Feit is dat er 24 uur later weer perspectief is, de hekken zich weer sluiten en het terras leeg achterblijft.”

Had u liever gehad dat het kabinet was gevallen?

„Als er nu verkiezingen zouden komen, ligt het beleid zeker een half jaar stil. Kunnen we ons dat momenteel veroorloven? Ik zet daar grote vraagtekens bij. Liever had ik gehad dat het minderheidskabinet zijn gedoogpartner deze week had losgelaten en naar de oppositie was gekomen om samen een begroting voor 2013 op te stellen. Wij waren daartoe bereid, al weet ik dat wij met onze vijf zetels een bescheiden bijdrage kunnen leveren.”

„Ik weet dat partijen als PvdA en SP liever direct verkiezingen hebben. Ik weet dat zij tegen bijna alle maatregelen van de coalitie zijn, maar goede maatregelen moet je als oppositiepartij gewoon steunen, vind ik. Wat je van de coalitie kan zeggen, kan je je ook voor delen van de oppositie afvragen: staan ze niet een beetje te veel met een verrekijker naar het Catshuis te kijken en met hun rug naar het land?”

Gisteren lekte uit dat het kabinet 1 miljard euro wil bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking. Wat vindt u van die plannen?

„Alleen dat bericht al maakt me heel erg verontwaardigd. Het is zo ontzettend makkelijk om weer te bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking. Het kabinet heeft al eerder een miljard weggehaald en haalt mogelijk nu weer een miljard weg – een kwart van de begroting – bij de allerarmsten. Waar ben je dan mee bezig? Dit is zo kil. Aan ons heb je dan een hele kwaaie. Dit is niet acceptabel.”

Waarom zegt u dat het zo makkelijk is? U zou ook kunnen zeggen: het zijn gedurfde keuzes. Niet eerder werd voorgenomen zo stevig op ontwikkelingssamenwerking te bezuinigen.

„Het is makkelijk omdat je weet dat het Malieveld nooit volloopt met Afrikanen en Aziaten. Als ze niet protesteren, heb je er ook geen last van. Ander voordeel is dat dit de koopkrachtplaatjes niet aantast. Ik ben erg benieuwd hoe de staatssecretaris [CDA’er Ben Knapen] hierin staat.”

Heeft het u verbaasd dat het CDA hiermee instemt?

„Dat zou me zeer verbazen. Dit staat op gespannen voet met de christelijk-sociale traditie van het CDA. Ab Klink heeft eerder gewaarschuwd: in dit soort politieke constructies is er geen vrijblijvendheid waar het gaat om een bepaalde maatschappijvisie. Dit botst nu met het gedachtegoed van het CDA. Wilders moet uit het Catshuis-overleg met een scalp naar buiten komen: die scalp is ontwikkelingssamenwerking. Het CDA komt nu ontzettend klem te zitten. Er zijn gelukkig mensen binnen het CDA bij wie het christelijk-sociale hart nog klopt. Ik kan me voorstellen dat zij in gewetensnood komen.”

De indruk bestaat dat leden van de CDA-fractie wel moeten instemmen met bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking. Alternatief is een kabinetscrisis en raken zij – gezien de slechte peilingen – hun zetel kwijt.

„Ik zou het erg vinden als dat waar zou zijn. Zo plat. Ik ben met idealen in de politiek gestapt en ik weet ook dat het een harde wereld kan zijn. Maar kan de politiek zo kil zijn dat je alleen het eigenbelang vooropstelt? Politici hebben ook een verantwoordelijkheid voor het landsbelang. Als je dan het eigenbelang vooropstelt, moet je je diep schamen.”

Begin dit jaar presenteerde het CDA via het Strategische Beraad de toekomstplannen. U voelde veel verwantschap met die christelijk-sociale koers. Hoe oordeelt u daar nu over?

„In het kabinet zakt die sociale koers steeds verder weg. Ik kan me voorstellen dat dit voor veel CDA’ers problematisch wordt. Deze week had de partij een andere beweging kunnen maken. Weg van de PVV, richting oppositie. Papier is geduldig, maar als de politieke flinkheid van Wilders verder stem krijgt, worden de plannen van het Strategisch Beraad ongeloofwaardiger. Je kunt niet blijven steken in mooie woorden.”