Wijsheden van Don Leo gaan bijna halve eeuw mee

Leo Beenhakker, voorzitter van de belangenvereniging voor trainers, over het slot van de eredivisie.

Beenhakker in 2005 in Bahrein als bondscoach van Trinidad & Tobago na kwalificatie voor het WK met zijn assistent Wim Rijsbergen. Foto AFP

Leo Beenhakker (69) zou het liefst nog dagelijks deel uitmaken van de eredivisie. Maar als voorzitter van Coaches Betaald Voetbal volgt hij zijn collega’s Gertjan Verbeek (AZ), Frank de Boer (Ajax) Steve McClaren (FC Twente), Phillip Cocu (PSV), Ronald Koeman (Feyenoord) en Ron Jans (SC Heerenveen) in de kampioensstrijd. „Er is niets mooiers dan aan het einde van een lang seizoen met de schaal in je handen staan. Dat maakt zoveel emoties los. Volwassen mensen gaan zich dan opeens als kinderen gedragen”, zegt Beenhakker in de lobby van een Rotterdams hotel.

Beenhakker, in de eredivisie voor het laatst actief als technisch directeur van Feyenoord, is blij dat de beslissende fase aanbreekt, met zeven speelronden te gaan. „De eerste 25 wedstrijden moet je zorgen dat je erbij zit. Daarna begint de titelrace pas. Je moet puur van wedstrijd naar wedstrijd leven. Alleen het volgende duel telt. Maar coaches en spelers gaan zitten rekenen. Dat betekent dat de twijfel toeslaat. Je moet nooit blijven hangen, maar vooruit kijken. Dries Mertens zei na PSV-Feyenoord [3-2] dat de kampioenswedstrijd was gespeeld. Met alle respect voor de kwaliteiten van Mertens, maar dan begrijp je er dus helemaal niets van.”

Volgens Beenhakker wordt van een coach in het betaald voetbal veel meer verwacht dan in zijn begintijd. „Toen ik voor het eerst als trainer aan de slag ging, had ik verder de beschikking over een masseur met een waterzak. Ik moest de spelers voorbereiden op een wedstrijd, meer niet. Een trainer moet nu vooral ook een goede manager zijn. Talloze mensen houden zich met voetbal bezig. Daardoor neemt de druk en de invloed van buitenaf enorm toe. Wat dat betreft maak ik een diepe buiging voor Frank de Boer. Hij blijft onder zeer moeilijke omstandigheden zichzelf. Want godskolere, wat gebeurt er allemaal niet bij Ajax? Er is zoveel geouwehoer van bovenaf.”

De clubleiding van PSV bezweek onder de druk en nam deze maand afscheid van Fred Rutten. Beenhakker: „Als je als coach een contract tekent, dan weet je dat je ontslagen kunt worden. De club heeft een bepaald verwachtingspatroon en daar moet je aan voldoen. Zo niet, dan is het over. Dat zijn de wetten van het voetbal. Dat maken we allemaal mee. Van Michels tot Mourinho en van Ranieri tot Villas-Boas. Rutten komt echt wel weer aan een baan. En Jans na zijn vertrek bij Heerenveen ook.”

Beenhakker is in het verleden een enkele maal ontslagen. „Gevoelens van boosheid en teleurstelling maken zich dan van je meester. Het voelt altijd oneerlijk. Er wordt iets van je afgepakt. Maar als je middenin het trainersleven staat, dan komt er altijd wel iets nieuws en ga je door. Voor mij is dat nu anders. Ik ben 69 jaar. Dan wordt de spoeling dunner. Mensen zeggen: ‘Leo ga toch lekker achter de geraniums zitten’. ‘Rot op!’, zeg ik dan. Ik ben 45 jaar coach geweest. Toen ik technisch directeur bij Feyenoord was, hoopte ik elke dag dat Mario Been een dagje ziek zou zijn. Even weer voor de groep op het veld staan. Maar Been was er altijd. Helaas.”

De clubleiding van PSV sprak deze maand het vertrouwen uit in de als hoofdcoach debuterende Phillip Cocu. Beenhakker gaat in zijn gedachten terug naar 1975. „Ik kon hoofdcoach worden bij eredivisieclub Go Ahead Eagles. Verschillende mensen onder wie toenmalig coach Spitz Kohn raadden het me af. Maar ja, ik had jaren in de eerste divisie gewerkt. Ik wilde zo graag op het hoogste niveau werken. Het was een te moeilijke groep. Ik kon het niet managen. Ik vertrok bij Go Ahead Eagles met een zak aardappelen op mijn rug. Daar leer je veel van. Je moet het allemaal zelf als coach ervaren.”

FC Twente nam dit seizoen vroegtijdig afscheid van Co Adriaanse en viel terug op McClaren. De Engelse coach werd met de club uit Enschede in 2010 landskampioen en mislukte vervolgens bij Nottingham Forrest en Wolfsburg. „Als trainer neem je vaak beslissingen op je gevoel. Als dat niet goed is, dan moet je het niet doen. Ik kon een keer naar een Italiaanse club, maar toen ik er eenmaal was, voelde ik er niets bij. Wat dat betreft kan je je carrière plannen. Terugkeren bij een oude werkgever hoeft geen probleem te zijn. Dat heb ik ook gedaan bij Ajax, Feyenoord, Real Madrid en América. De voetbalfilosofie is altijd hetzelfde. Je moet die alleen wel aanpassen aan de cultuur van een speler. Je kunt precies hetzelfde verhaal vertellen aan een Argentijn, een Ghanees en een Hollander. Maar je weet dat ze het stuk voor stuk anders interpreteren.”

Beenhakker heeft zich er wel over verbaasd dat McClaren in de Europa League tegen Schalke 04 enkele vaste krachten spaarde. „Misschien heeft dat met de achtergrond van McClaren te maken. In Engeland is Europees voetbal vaak ondergeschikt aan de titelrace. In Nederland denken we daar anders over. Ik zou als coach nooit opeens een ander elftal opstellen. Dat werkt averechts. Dan kan de schwung verdwijnen. En zie die dan nog maar eens terug te krijgen.”

Volgens Beenhakker kunnen elftallen zich in topduels uit het niets weer oprichten. Hij keek echter met verbazing naar Ajax-PSV van vorige week zondag. „Ik had verwacht dat PSV er vol voor zou gaan. Maar dat deden ze niet. Ze wachtten af en hoopten op een doelpunt. Vervolgens verliezen ze zonder het gevoel dat ze er alles aan gedaan hebben. Toen ik met Real Madrid tegen Barcelona speelde, stonden mijn spelers met bloed in de schoenen in de tunnel. Dan waren een paar aanwijzingen meer dan genoeg.”

De titelrace in de eredivisie zal volgens Beenhakker voor een groot deel op mentaliteit worden beslist. „Neem die verhalen over vermoeidheid van AZ. Het is terecht dat Verbeek daar niets van wil weten. Vermoeidheid is een geestelijke sensatie. Als een voetballer in een finale in de blessuretijd van de tweede verlening de winnende goal maakt, kan hij de hele wereld aan. Als je kampioen bent, voel je niets.”