Te druk in de lucht voor vliegveld Lelystad

Luchthaven Lelystad kan een alternatief zijn voor het uitpuilende Schiphol en zo duizenden banen opleveren. Maar eerst moet de regering iets verzinnen op de drukte in het luchtruim. En dan blijft de vraag wie er straks op Lelystad wil vliegen.

Vliegbewegingen boven Nederland. Schiphol en Lelystad zitten elkaar nu nog in de weg. Foto VPRO

Niet meer met je koffers of je rugzak naar het drukke Schiphol, maar rustig naar de lege Flevopolder. In 2020 kan Lelystad Airport zijn uitgegroeid tot een ‘toeristenvliegveld’ waar tussen de 35.000 en 45.000 vliegtuigen starten of landen. Het gaat vooral om prijsvechters en vakantievluchten. Dat staat in een kabinetsadvies van de commissie-Alders dat gisteren werd gepresenteerd.

Lelystad moet Schiphol gaan ontlasten, dat tegen zijn grenzen aanloopt. Schiphol verwerkte vorig jaar bijna 50 miljoen passagiers en ruim 420.000 vluchten. Volgens afspraak mag Schiphol in 2020 maximaal 510.000 vluchten afhandelen, maar de luchthaven verwacht een groei tot zo’n 580.000. En dus moeten 70.000 vluchten verhuizen naar Eindhoven en Lelystad.

Een commissie onder leiding van Hans Alders (PvdA) heeft, samen met overheden, belangenorganisaties en omwonenden, onderzocht of dat mogelijk is. Eerder kwam Alders tot de conclusie dat Eindhoven 25.000 vluchten kan opvangen. Gisteren werd bekend dat de overige 45.000 vluchten naar de Flevopolder kunnen. Lelystad, nu nog geen luchthaven voor passagiersvluchten, kan „een satelliet” van Schiphol worden, schrijft Alders. „Schiphol en Lelystad kunnen in vergaande mate als één luchthaven worden beschouwd.”

De ontwikkeling van het vliegveld kan Flevoland 4.500 banen opleveren, als ten minste één luchtvaartmaatschappij Lelystad als thuisbasis kiest. Dan moet er wel een nieuwe start- en landingsbaan worden aangelegd, de snelweg A6 verbreed en moet er hoogwaardig openbaar vervoer komen. „Dat is het grote verschil met Eindhoven”, zegt Alders in een toelichting. „Daar is alles al. In Lelystad moet een compleet nieuwe luchthaven worden gebouwd.” Lelystad en Eindhoven zijn twee van de zes vliegvelden die door het kabinet worden gezien als economisch belangrijk voor het hele land.

Is er wel voldoende markt voor al die luchthavens? Staatssecretaris Joop Atsma (Luchtvaart, CDA) vindt van wel. „De luchtvaart groeit. Kijk naar Schiphol, kijk naar Eindhoven. En er is overal enthousiasme in de regio.” Volgens Hans Heerkens, luchtvaarteconoom van de Universiteit Twente, groeit de luchtvaart al sinds de Tweede Wereldoorlog met gemiddeld 5 procent per jaar. Hij zegt: „Van zo’n economische crisis moet je je niet zoveel aantrekken. Een vliegveld leg je neer voor de eeuwigheid. Schiphol raakt heus weleens een keer vol. Is het niet in 2020, dan is het wel in 2030.”

Maar dat wil niet zeggen dat elke regionale luchthaven goede vooruitzichten heeft, voegt Heerkens eraan toe. Eindhoven heeft het voordeel van een dichtbevolkt gebied en een druk bedrijfsleven. Maar Eelde bij Groningen ligt in een dunbevolkt gebied, Twente en Maastricht hebben veel concurrentie in de buurt.

Ook Lelystad is een lastig verhaal. Maatschappijen willen daar helemaal niet heen, zegt Heerkens. „Ze willen niet weg van Schiphol, want hun doelgroep woont er in de buurt. En Schiphol kan niet tegen een vliegmaatschappij zeggen: jou wil ik hier niet meer”. TUI Nederland en Transavia lieten vorig jaar in De Telegraaf weten niets te zien in Lelystad. Niet alle maatschappijen staan te trappelen, beaamt Hans Alders. „Maar ze willen wel graag verder meepraten.”

Volgens Atsma is het aan Schiphol „om duidelijk te maken dat er méér is dan Schiphol”. Hij somt alvast de voordelen op: een goede bereikbaarheid, betere parkeerfaciliteiten, geen files. En elk kwartier een trein vanuit Amsterdam. Atsma: „Maar de maatschappijen moeten uiteindelijk zélf de voor- en nadelen afwegen”. Ook volgens Heerkens zal Lelystad de maatschappijen moeten verleiden. Maar, zo zegt hij, goedkope vliegmaatschappijen blijven onvoorspelbaar: „Ryanair kan best zeggen: ik probeer het een keer. Maar als ze te weinig klanten trekken dan stoppen er zo weer mee”.

Ook Lelystad zelf heeft eerst een aantal praktische problemen op te lossen. Zo vernietigde de Raad van State eind vorig jaar het luchthavenbesluit omdat de exacte vliegroutes nog niet bekend waren. Het kabinet moet nu eerst een nieuw luchthavenbesluit nemen. Ook moet er onderzoek komen naar mogelijke botsingen met vogels, een probleem dat ook rond Schiphol speelt. De invloed van vliegverkeer op de omliggende landbouw moet worden onderzocht, en natuurlijk de geluidshinder voor omwonenden.

Maar het belangrijkste obstakel is het luchtruim boven Flevoland. Lelystad en Schiphol liggen dicht bij elkaar . Het luchtruim moet efficiënter worden benut, zodat de luchthavens elkaar niet in de weg gaan zitten. Het kabinet werkt nu aan een nieuwe ‘luchtruimvisie’. Die zal volgens Atsma bepalen zijn of er straks inderdaad een passagiersluchthaven komt in Lelystad.