‘Rode’ posterboy tegen het consumentisme

Volgens Chinese bloggers grijpt de staat terug naar oude altruïstische helden omdat er geen nieuwe zijn.

Ouderwetse, onversneden ‘rode’ propaganda bedrijft de Chinese Communistische Partij nog zelden. Maar liefhebbers kunnen op het ogenblik hun hart ophalen met de nieuwe campagne ‘Leer van Lei Feng’.

Met speciale studiedagen over het vergeten communistische rolmodel Lei Feng, nieuwe boeken over zijn korte leven, dvd’s, websites en een film over de jong gestorven kameraad wil de partij de Chinese jeugd verloren gegane socialistische normen en waarden bijbrengen.

Of hij werkelijk heeft bestaan of een verzinsel is van Mao’s propagandisten is nooit opgehelderd, het verhaal wil in ieder geval dat Lei Feng (21) in 1962 op tragische wijze om het leven kwam toen zijn legertruck een elektriciteitspaal ramde.

Een jaar later publiceerde een uitgeverij van de partij ‘zijn’ dagboek waaruit bleek dat hij maar één doel in zijn leven had: „Laat mij een roestvrije schroef zijn in de machine van de revolutie van Mao Zedong”. Het kan geen toeval zijn dat Lei Feng uit dezelfde streek kwam in Hunan als Mao Zedong en hield van dezelfde gepeperde varkens- en vis gerechten.

In zijn diensttijd hielp Lei Feng kameraden met het stoppen van hun sokken, stond hij maaltijden af aan armen, schreef drie romans, 30 gedichten en 12 grote artikelen over de revolutie. Het werd nog beter, of tragischer, toen bekend werd dat zijn vader was omgekomen in de oorlog tegen de Japanse bezetter en zijn moeder zelfmoord had gepleegd om te ontsnappen aan de klauwen van haar huiseigenaar, „een rechtse hond’’.

De in 1963 voor het eerst verschenen poster van Lei Feng vertelt het hele verhaal: de jonge, kerngezond ogende soldaat kijkt vastberaden vooruit terwijl hij een machinegeweer tegen de borst gekneld houdt. Anno 2012 zijn dit soort schitterende posters vervangen door sociale media, nieuwe musea, films, boeken en de ‘Leer van Lei Feng’-dagen.

Waarom de partij het nodig vindt de geest van Lei Feng 50 jaar na zijn dood weer tot leven te roepen, maakte de Global Times, de tabloidkrant van de partij, duidelijk. China heeft weliswaar een spectaculaire ontwikkeling doorgemaakt, maar het materialisme is doorgeschoten. Het gaat niet alleen om geld verdienen, seks, nieuwe Lamborghini’s en Rolexen, waarschuwde de Global Times.

Luo Shugang, hoofd van een proganda-afdeling van de partij, laat in een e-mail weten dat de campagne ‘Leer van Lei Feng’ vooral is georganiseerd om Chinese jongeren „verloren gegane normen en waarden zoals opofferingsgezindheid en trouw aan de doelen van de partij” bij te brengen. Er is ook, vertelt hij, een verband met de schokkende dood van de tweejarige kleuter Yueyue die in 2011 op straat liep en werd overreden door twee auto’s. Tientallen passanten staken geen hand uit naar de stervende peuter.

Of de normen en waardencampagne zal aanslaan, is twijfelachtig. Lei Fengs stille heldendom en de campagne van de partij zijn mikpunt van spot op het internet. Tienduizenden bloggers twijfelen aan het waarheidsgehalte van Lei’s biografie en velen zeggen geen behoefte meer te hebben aan deze vorm van bedilzucht door de CPC. In essays op websites en in blogs wordt ook de vraag gesteld waarom de partij het verhaal van Lei Feng nodig heeft om het „gebrek aan moraliteit” te bestrijden.

Zijn er geen nieuwe helden die zowel kunnen dienen als een voorbeeld en acceptabel zijn voor de partij? Het is een vraag die door de Chinese staatsmedia en propagandisten als Luo niet beantwoord worden. Het antwoord ligt voor de hand: die zijn er niet of nauwelijks. Hedendaagse helden zijn rijke topsporters als basketballer Yao Ming en tennisster Li Na, beiden geen lid van de partij en beiden succesvol in het buitenland.

Politici lenen zich niet voor een rol als de moderne Lei Feng en in de bedrijfsector zijn het vooral de nieuwe IT-miljardairs die bewonderd worden in de – digitale – media en die zijn per definitie ongeschikt. Misschien dat een blogger met de naam Notitieblok het dichtst in de buurt van een antwoord kwam: „Er zijn in China geen Lei Fengs, in de jaren 60 niet en nu zeker niet. Lei Feng was en is een verzinsel van de propaganda”.