Regelneven raken mataklap

S chaakeindspelstudieoploskampioen, een mooi woord voor een partijtje MegaScrabble. De oploskampioen is niet een mens die zichzelf met de snelheid van een bouillonblokje weet te vervluchtigen in heet water, maar een schaker die een wedstrijd heeft gewonnen waarin eindspelstudies worden opgelost.

Tijdens het laatste Tata Steel toernooi in Wijk aan Zee won David Klein (18) zo’n wedstrijd. Onder de deelnemers waren prominenten als de Pool Piotr Murdzia, vijfvoudig oploswereldkampioen, de Engelsman John Nunn, drievoudig oploswereldkampioen, en de Rus Oleg Pervakov, een van de belangrijkste moderne studiecomponisten.

Zo’n overwinning levert slechts beroemdheid op in een kleine niche van de schaakwereld, maar is wel een bewijs van ware schaakliefde en van een scherp gevoel voor wat de stukken kunnen doen.

Aan het Europees kampioenschap in Plovdiv doen zeven Nederlanders mee. Vandaag is de laatste ronde en ik schrijf dit na de negende ronde, die donderdag werd gespeeld. Anish Giri zit in een dipje. Erwin L’Ami, Ivan Sokolov en vooral Jan Smeets doen het goed, maar de grote verrassing was het succes van Klein, die de bescheiden titel van FIDE-meester heeft, maar tijdens dit kampioenschap eerst de titel van internationaal meester binnenhaalde en vervolgens ook nog een grootmeesternorm scoorde. Het was een weldadig contrast met zijn matige optreden in het Amsterdamse Batavia-toernooi, nog geen maand geleden.

In vorige rubrieken heb ik geschreven over de strenge regels die in Plovdiv gelden. De kledingvoorschriften, maar veel erger nog, de zogenaamde zero tolerance rule die zegt dat een speler die ook maar een seconde te laat aan zijn bord verschijnt, de partij heeft verloren. Over die kledingvoorschriften schreef grootmeester John van der Wiel dat nu de sharia bij het schaken is ingevoerd, de wedstrijdleiders ook wel een hand mogen afhakken na een onreglementaire zet.

Het is nu een gekkenhuis geworden. Afgelopen zondag kregen zes Georgiërs en een Griek een nul omdat ze te laat waren. Bij de Georgiërs kwam het door de zomertijd, die in hun land niet bestaat. Volgens Chessbase hadden ze door onwennigheid hun klokjes een uur teruggezet, in plaats van vooruit.

Een van de slachtoffers was de jonge Shota Azaladze, die met 4 uit 5 het toernooi van zijn leven leek te spelen, en nu een harde klap kreeg.

Maar zoals voor de eend Guus Geluk schijnbare pech altijd in zijn voordeel uitpakt, zo kreeg Azaladze woensdag op grond van dezelfde regel een belangrijk punt cadeau toen de Azeri Sjachriar Mamedjarov, op een na de sterkste speler van het toernooi, te laat aan zijn bord verscheen. Het was maar tien seconden geweest, twitterde Mamedjarov, maar dat was genoeg.

Voor Mamedjarov zette de pech zich voort, want een dag later kreeg hij weer een reglementaire nul, nu na het schenden van de Sofiaregel die snelle remises verbiedt. Hij hield het toernooi daarna voor gezien en ging walgend terug naar huis.

Maxim Matlakov-Viktor Bologan, EK Plovdiv 2012

1. d4 d5 2. c4 c6 3. Pc3 Pf6 4. Pf3 dxc4 5. a4 e6 6. e4 Lb4 7. e5 Pd5 8. Ld2 b5 9. axb5 Lxc3 10. bxc3 cxb5 11. Pg5 Deze gambietvariant is gespeeld door mensen als Anand, Morozevitsj en Nakamura en verdient dus ons vertrouwen. 11...h6 12. Dh5 0-0 13. Pe4 Pc6 14. h4 f5 15. Pd6 Ld7 16. Th3 Wit kon hier al 16. Lxh6 doen, maar het is niet duidelijk of dat meer dan eeuwig schaak oplevert. 16...Le8 17. Dd1 De7 18. g4 Td8 19. g5 f4 19 ...h5 ging niet wegens 20. Pxb5 Pxe5 21. dxe5 Lxb5 22. Dxh5 met beslissend voordeel voor wit. 20. gxh6 gxh6 21. Pxb5 Wit wil niet dat zwart de druk verlicht met het kwaliteitsoffer 21...Txd6, maar hij had dat toch beter kunnen toelaten. 21...Pxe5 22. Txa7 Df6 23. Pa3 Pd3+ 24. Txd3 Wit offert liever zelf een kwaliteit. Na het gewone 24. Lxd3 cxd3 zou zwart zeker niet slecht staan, maar nu komt zwart in duidelijk voordeel. 24...cxd3 25. Lxd3 Dxh4 26. Df3 Tf7 27. Txf7 Lxf7 28. c4

28...Pe3 Een grappige zet, maar er was een veel sterkere. Met 28...Lh5 kon zwart winnende aanval krijgen. Als wit dan met 29. Dg2+ Kh8 30. cxd5 een stuk wint, is zwarts aanval na 30...Tg8 snel beslissend. 29. De4 Pf5 30. Pc2 Tb8 31. Lxf4 Tb1+ 32. Kd2 Dxf2+ 33. Kc3 Een woeste stelling waarin beide koningen gevaar lopen. 33...Kh7 34. Le5 Td1 35. Le2 Tc1 36. Ld3 h5 Dit is een fatale fout. Wilde zwart geen remise door zetherhaling? Na 36...Td1 zou wit overigens niet verplicht zijn om de zetten te herhalen, hij kan zonder veel risico doorspelen. 37. Da8 Nu zwart niet met 37...Dd2+ kan antwoorden geeft deze zet wit een beslissende aanval. 37...Kh6 Ook 37...Lg8 helpt niet na 38. De8, wat zowel mat in een door 39. Dxh5 als mat in vier door 39. De7+ dreigt. 38. Df8+ Kg5 39. Dxf7 De1+ 40. Kb3 Tb1+ 41. Ka2 Dc1 42. d5 Tb6 43. Dg8+ Kh6 44. Df8+