Onze drang erbij te horen leidt pas tot stress

Het advies om te doen wat je echt wilt, leidt er toe dat mensen op zoek gaan naar hun passie. Maar de plicht tot passie leidt tot stress en burn-out, betoogt Coen Simon (Opinie&Debat, 24 maart).

Mijn ervaring is het tegenovergestelde: doen wat (je denkt dat) anderen van je verwachten leidt tot stress en burn-out. Mensen hebben een diep gewortelde behoefte om erbij te horen, bevestigd te worden en goedkeuring te krijgen. Hierdoor zijn we gespitst en alert op de wensen, gevoelens en behoeften van anderen. Door je hier op te richten vergeet je vaak je eigen wensen.

Ik herinner me een leidinggevende in één van mijn eerste banen die zei: ‘Als je hier carrière wilt maken dan…’ Ik weet niet eens meer wat het concrete advies was, maar voor ik het wist was ik aan het rennen en vliegen. Het duurde even voor ik me ervan bewust was dat ik helemaal niet geïnteresseerd was in een carrière bij die organisatie en dat het mijn leidinggevende was die promotie wilde maken. Dit gaf me een gevoel van rust en ruimte om aandacht en moeite te steken in werkzaamheden die ik wel belangrijk vond in mijn werk.

Door me, met vallen en opstaan, te richten op wat ik zelf leuk, interessant en belangrijk vond, leerde ik mezelf steeds beter kennen en wist ik beter wat ik wilde. Daarom werd ik gevraagd voor wat ik goed kan en niet voor wat ik dacht dat ik moest doen. Ik ben meerdere keren van baan gewisseld voordat ik mijn passie had gevonden.

Ik ben het eens met Coen Simon dat het geen zin heeft om je bij de loopbaanadviseur af te vragen waar je over vijf of tien jaar wilt zijn. De veronderstelling dat ons ‘zelf’ en wat het wil los van de toevallige omstandigheden in kaart kan worden gebracht, is inderdaad misleidend. Juist door deze omstandigheden te ervaren en te merken en onderzoeken wat het met je doet, weet je wat je wel en niet wilt. En wat je wel en niet kunt. Zo kom je tot weloverwogen keuzes, ook omdat je door diezelfde ervaring weet dat niet alles rozengeur en maneschijn is. Deze ongelovige schrijver heeft haar zin in ieder geval gevonden.

Gise Straatsma

Den Haag