Zorg betaalt miljoenen aan juridische adviezen

Ziekenhuizen, huisartsen en thuiszorgorganisaties zijn bij elkaar miljoenen euro’s kwijt aan juridische adviezen over mededinging. Bij elke samenwerking die ze aangaan met bijvoorbeeld een ander ziekenhuis, met huisartsen of een andere zorginstelling, moeten ze eerst kostbaar juridisch advies inwinnen. Anders riskeren ze een boete van de concurrentiewaakhond Nederlandse mededingingsautoriteit (NMa). Die wil niet dat ze de markt onderling verdelen.

Dit blijkt uit een rondgang van deze krant. Alleen al het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam besteedde de afgelopen paar jaar tonnen aan rekeningen van mededingingsadvocaten, vertelt de voorzitter van de raad van bestuur Marcel Levi. „Als we willen samenwerken met de huisartsen om de spoedeisende hulp samen te voegen met de huisartsenposten – wat de spoedeisende hulp goedkoper maakt – moeten we dat eerst laten toetsen op mededingingsregels.” Hij noemt het een „absurde” ontwikkeling, ondermeer omdat hij de zorg niet wil zien als ‘markt’.

De NMa beschouwt de zorg sinds 2006 wel als markt. Prijsafspraken en samenwerking die de markt zouden verdelen, zijn verboden. De NMa heeft om die reden in januari een boete van 8 miljoen euro uitgedeeld aan de Landelijke Vereniging van Huisartsen. De LHV is in twee jaar ruim vijf euroton kwijt geweest aan mededingingsadvocaten, vertelt een woordvoerder. „Voor elke minisamenwerking moeten we aan een advocaat vragen: mag dit? Mag dat? We worden enorm op kosten gejaagd.” Ook bij de thuiszorg zit de schrik erin sinds Kennemerland en ’t Gooi drie jaar geleden miljoenenboetes kregen van de NMa.

Twee jaar geleden deed de NMa een inval bij het AMC, om informatie te zoeken over mogelijk ‘verboden afspraken’. Er werd niets gevonden. De raad van toezicht onder voorzitterschap van Alexander Rinnooy Kan schrijft hierover in het jaarverslag: „Dit voor de Nederlandse gezondheidszorg nieuwe fenomeen onderstreept goed het veranderende landschap waarin de zorg functioneert.” Overigens hebben de acht academische ziekenhuizen geen winstoogmerk en hebben ze twee inkomstenbronnen: vergoedingen door de zorgverzekeraar en subsidie van de rijksoverheid.

Het Universitair Medisch Centrum in Utrecht heeft vorig jaar een voltijds mededingingsjurist aangesteld om kritische vragen van de NMa voor te zijn. Het academisch ziekenhuis Groningen besteedde vorig jaar 17.000 euro aan externe mededingingsadviezen. Advocaten van kantoren als AKD en Boekel de Nerée zijn gespecialiseerd in mededingingsregels in de zorg.

Het kabinet van VVD, CDA en PVV heeft sinds zijn aantreden de marktwerking in de zorg verder uitgebreid met enkele wetsvoorstellen. Een belangrijk onderdeel daarvan is dat ziekenhuizen met elkaar moeten concurreren, in de toekomst winst mogen uitkeren en door zorgverzekeraars gedwongen kunnen worden efficiënter te werken. Minister Schippers vindt het niet de taak van de politiek om de NMa aan te spreken op de boetes. De NMa is een onafhankelijke waakhond.