Wie zijn de narren van nu?

De laatste jaren gaat het in de politiek om oneliners en grapjes. Is dat het nieuwe cabaret? Jan Jaap van der Wal vindt van niet.

Sinds cabaret bestaat, is er een relatie met politiek. Soms stil en op de achtergrond, zoals bij de voorstellingen van Theo Maassen, soms letterlijk en nadrukkelijk, zoals bij die van Lebbis.

Ter afsluiting van de expositie Wie is de nar? is aanstaande zondag, 1 april, de theatertalkshow Spelen met de macht, met onder anderen regisseur Eric de Vroedt, theatercollectief Wunderbaum, (oud-)politici John Leerdam en Ella Vogelaar. En cabaretier Jan Jaap van der Wal. Vindt hij dat de politiek cabaret is geworden?

Ben jij een nar?

„Ik ben ver van het hof verwijderd. Ik maak grappen, maar ik probeer mezelf en mijn publiek altijd wel heel serieus te nemen. Mijn publiek beschouw ik minstens als gelijkwaardig. Een nar is iemand die zich bewust kleineert, zoals sommige cabaretiers de underdog graag spelen.”

Wordt er op dit moment in de politiek cabaret bedreven?

„Er gebeurt in de politiek bijzonder veel wat zeker in een crisistijd als deze moeilijk serieus is te nemen. Het probleem is dat het cabaret wordt genoemd. Cabaret is hopelijk toch iets wat ergens over gaat, geen zinloze grapjes voor de bühne. Het is ter bescherming van mijn eigen vak dat ik het niet eens ben met die stelling.”

Is het doel van politici om te entertainen?

„Als je gevoel voor humor hebt, heb je ook gevoel voor relativering. En ik snap dat een prettige uitstraling goed is voor een politicus. Politici hebben in ieder geval het doel om te scoren. De pogingen van Sap en Pechtold hebben iets sneus. Als Sap een grapje maakt over Hero Cassis Brinkman denk ik: voor wie doe je dat? Voor je achterban?”

Is Emile Roemer een betere cabaretier dan Geert Wilders?

„Roemer heeft een makkelijkere positie dan Wilders. Wilders kan in zijn uitspraken geen relativering toepassen. Hij speelt politiek als hoog spel: alles is serieus, alles is eng, alles is dreigend. Daar mag hij nooit een grap over maken. Roemer komt uit een andere hoek en kan zich daarom meer permitteren. En hij kwam na Agnes Kant, die de meest humorloze persoon op aarde is. Dan ben je al snel grappig.”

De huidige regeringspartijen begonnen met het circus van oneliners. Waar leidt dat toe?

„De oneliners hebben gewerkt in verkiezingstijd. Maar volgens mij is de politiek ooit bedacht om vergezicht en een verhaal te creëren, waar mensen uiteindelijk in gaan geloven en naar leven. Nu kijkt men naar wat lekker scoort. En dat is zo triestig om naar te kijken.”

Ondanks zijn beklag heeft Van der Wal veel respect voor de politici. „Het is een extreem ingewikkelde baan. Zullen we daarom met z’n alle afspreken dat je in zo’n positie niet hoeft te weten wat een halfje wit kost?” Een vraag waar Job Cohen over struikelde. „Met dat soort vragen ben je de helft van je tijd bezig.”