Waarom Twitter en literatuur elkaar weinig te bieden hebben

Nederland, Amsterdam, 2009 Foto Bob Bronshoff Maartje Wortel, debuteert met verhalenbundel Bezige Bij in 2009 Maartje Wortel. Foto Bob Bronshoff

‘Twitter maakt het heel goed mogelijk om jonge vitale mensen in 140 tekens in oude bemoeizieke zeikerds te veranderen’, zei schrijfster Maartje Wortel gisteravond op het eerste Nationale Twittergala.

Het eerste Nationale Twittergala (#tg2012) vond gisteravond plaats in academisch-cultureel centrum SPUI25. Naast wetenschappers en een jurist waren er twee schrijvers: Daan Heerma van Voss en Maartje Wortel. De aanleiding voor het gala, waar de vraag centraal stond wat Twitter (de literatuur) te bieden heeft, was een publicatie van Daan Heerma van Voss, waarin hij Twitter de oorlog verklaarde.

Op deze blog publiceren we vanmiddag twee verhalen die gisteravond werden gehouden. Eentje pro Twitter, eentje contra. Dit is wat schrijfster Maartje Wortel gisteravond zei:

Om deze tekst overzichtelijk te maken en er de vaart een beetje in te houden heb ik mijn verhaal onderverdeeld over een vijftal punten waaruit u, per punt, uw eigen conclusie zal moeten trekken. Het is de bedoeling dat u, om het modern te zeggen, voor uzelf de balans opmaakt. Misschien zegt u aan het einde van het verhaal: die Maartje Wortel heeft zich er wel gemakkelijk van afgemaakt. Bedenk dan dat u het in feite bent die zich er te gemakkelijk vanaf heeft gemaakt.

1.

Allereerst wil ik zeggen dat ik vandaag behoorlijk kort door de bocht ga, wat ik gelukkig heel makkelijk kan doen omdat het onderwerp zich daar per slot van rekening goed voor leent. Enige vorm van zelfkritiek of nuance lijkt me dan ook totaal niet van belang. Daar bent u voor; Twitter maakt het namelijk heel goed mogelijk om jonge vitale mensen in 140 tekens in oude bemoeizieke zeikerds te veranderen. In mensen die denken dat alles wat ze zeggen de moeite waard is, dat hun leven níét saai is, dat ze het recht hebben te bestaan, dat hun mening ertoe doet. Vroeger schreven dat soort types al dan niet anonieme brieven naar de koningin of de gemeente of ze fluisterden achter hun handen op feestjes. Ze schijnen nu ineens met veel te zijn en ze praten: luid en duidelijk. En daar zijn ze trots op ook.

Wees gerust, ik sta hier niet om u uw trots te ontnemen. In feite ben ik een van u; ook ik sta hier mijn mening te verkondigen zonder dat iemand daarop zit te wachten. En ik weet niet eens of ik een mening heb, dat is het ergste.

2.

Vlak voordat ik hier naartoe kwam, keek ik op de website van SPUI25; wat nou eigenlijk de bedoeling was van vanavond en ik zag dat er een wedstrijd van gemaakt is. Dat u kunt twitteren wat u van mij vind. Ook al is dat nu de bedoeling: het lijkt mij niet helemaal de bedoeling. Mede dankzij Twitter gaat alles steeds maar over winnaars en verliezers; een nieuwe vorm van discriminatie. Wie volgt wie, waarom, hoe vaak, en waarom niet? Wat zegt wie over wie en hoe vaak en wie retweet dat en waarom? Er bestaat zelfs een app waarmee je kunt zien of degene die iets beweert wel serieus genomen kan worden. Ik kan u alvast vertellen: neem mij niet serieus, ik heb geeneens een Twitteraccount dus in principe besta ik niet, maar als een BN’er bijvoorbeeld twittert over een film die hij of zij heeft gezien, dan kan je schijnbaar met een bepaalde app meten hoe belangrijk die tweet is. In het geval van een BN’er zal de app vanzelfsprekend aangeven dat die mening er echt toe doet; dus: allemaal naar de film, ook al boeit die hele film u niet.
U moet begrijpen dat het mij in principe niets uitmaakt wat u serieus wilt nemen en wat niet, zelfs wanneer het uzelf betreft. Als u uzelf niet zo serieus nam dan zat u, vermoedelijk, niet op Twitter. Maar we leven in een vrij land en u bent vrij om te doen wat u wilt, geloof ik. Toch komen we mede dankzij Twitter steeds verder af te staan van de vrijheid van het individu, ook al denkt het individu dat hij of zij juist op Twitter kan zijn wie hij wilt zijn. Omdat deze stelling een tamelijk lange uitleg behoeft ga ik hier verder niet op in. Dat maakt weinig uit, lijkt me. U bent eraan gewend geraakt dat nergens nauwelijks nog op ingegaan wordt.

3.

In de Volkskrant staat iedere woensdag een rubriek waardoor ik toch nog een beetje op de hoogte blijf van wat er zich zoal op Twitter afspeelt: de rubriek heet: wat vindt puntje puntje puntje er eigenlijk van?
En op die puntjes staat dan de naam van een bekende Nederlander die erop los twittert en dat neemt de krant dan netjes over.
Bijvoorbeeld Xander de Buisonjé, die twittert: ‘Je zal maar bijna opstijgen richting Curacao.’
Of DJ Patrick Kicken (waar ik nog nooit van gehoord heb) die schrijft: ‘Denk ga ff wat complimentjes re-tweeten maar nee hoor…wéér niks te vinden! Dan maar een veer in eigen reet steken. #Zoektverder.’
Of Judith Osborn die afgelopen woensdag nog in de krant stond. Zij tweet: ‘Verdorie, waarom heeft Bert wel fashiontv en ik niet? Hij weet niet eens dat hij het heeft, en dan nog?’
Of: ‘Met hoofd bij kapper. Je zal er maar zonder hoofd zitten, heeft zo geen zin.’
Ik lees deze tweets iedere woensdag weer met veel plezier. Het is voor mij het hoogtepunt van de week, mijn contact met de buitenwereld. Het is prachtig dat mensen dit soort nieuws met elkaar delen. En iedere woensdag opnieuw denk ik aan de schrijver Albert Camus die alle mensen die doorleven ondanks zichzelf zo mooi ‘absurde helden’ heeft genoemd.
Wij zijn allemaal absurde helden en dan komen we er nog goed vanaf.

4.

De dichter en mijn goede vriend Dennis Gaens citeerde de schrijver Frederick L. Collins. Volgens Frederick L. Collins heb je twee soorten mensen.
1. De mensen die de ruimte binnenkomen en zeggen: ‘Hier ben ik dan.’
En: 2. De mensen die de ruimte binnenkomen en zeggen: ‘Ah, hier zijn jullie.’
Je zou ook kunnen zeggen. Je hebt 1. De mensen met een Twitteraccount. En 2. De mensen zonder Twitteraccount.
Die verschillen zijn er natuurlijk altijd geweest. Zoals je mensen hebt die je bij eerste ontmoeting met verhalen, feiten en meningen over hun leven en dat van anderen om je oren slaan. En de mensen die vragen stellen, kijken, de tijd nemen, afwachten.

Op zich is het vrij vruchtbaar dat er twee (naar ik hoop meerdere) verschillende soorten mensen zijn. Aangenomen dat het in feite ook vruchtbaar is dat er jongens en meisjes zijn.
Maar als het aanbod groter is dan de vraag dan dreigt er een overschot. Er is teveel van te weinig, als u begrijpt wat ik bedoel.

5.

Karel van het Reve schrijft:

De zo vaak gehoorde bewering dat vroeger alles beter was dan nu en vooral dat alles tegenwoordig veel slechter is dan vroeger berust geloof ik op een misverstand. Naarmate je ouder wordt, wordt je leven minder leuk, daarom ben je geneigd te denken dat alles minder leuk wordt.

Karel van het Reve heeft (natuurlijk) gelijk. Het wordt niet minder leuk, misschien is Twitter zelfs geweldig: het geeft je de kans om niet te bestaan. Voor Twitter kun je zelf kiezen, het zal heel handig zijn en het zal de wereld veranderen zonder iets te veranderen; zoals het altijd geweest is. En je hebt nog steeds twee soorten mensen. Bovendien ben ik veel te jong om te zeiken.

Over enkele minuten volgt op deze blog het verhaal dat Ward Wijndelts gisteravond hield.