Waarom staan er kleine lettertjes in contracten?

Joost Jeager uit Amsterdam kreeg onlangs te horen dat een claim werd afgewezen vanwege ‘de kleine lettertjes’. Waarom staan er eigenlijk kleine lettertjes in contracten?

‘Kleine lettertjes’ is de volksterm voor algemene voorwaarden. Die roepen negatieve associaties op, beaamt Els Putters, juridisch adviseur bij de Consumentenautoriteit. „Er zouden allerlei enge dingen in staan waar je aan vastzit.” Het negatieve imago van de kleine lettertjes is ten dele terecht, vindt Putters. „Er zijn natuurlijk altijd ondernemers die menen dat zij alles wat zij willen in de voorwaarden te kunnen regelen.”

Maar in de kleine lettertjes mogen geen zaken staan die in strijd zijn met de wet of onredelijk zijn. In het wetboek bestaan zelfs een zwarte en grijze lijst, vertelt Leon Verstappen, hoogleraar privaatrecht aan de Universiteit Groningen. „Op de zwarte lijst staan voorbeelden van onredelijke voorwaarden, in de grijze vermoedelijk onredelijke voorwaarden. Lees je die terug in de kleine lettertjes, dan mag jij als consument de voorwaarde ‘vernietigen’.” Ook als je vreemde dingen tegenkomt in de algemene voorwaarden die niet op de lijsten staan, kun je het aanvechten. „Tot de rechter aan toe.”

Aan bijna elke overeenkomst kleven kleine lettertjes, maar een ondernemer is helemaal niet verplicht om voorwaarden te hebben. „Kleine ondernemers gebruiken vaak die van anderen en passen die aan. Men vindt dat je die als ondernemer nou eenmaal hoort te hebben”, denkt Putters. Voor grote ondernemers is het echter ondoenlijk om met iedere klant aparte afspraken te maken.

Dat kleine lettertjes letterlijk klein zijn, is van praktische aard. Verstappen: „De aanbieder is sinds 1992 verplicht de consument van alle voorwaarden op de hoogte te stellen. En dat kunnen er flink wat zijn. Wil je dat op de achterkant van het koopcontract meegeven, dan moet je de letters knijpen.”

De voorwaarden zijn ook handig voor de consument. Je kunt de ondernemer eraan houden. De kleine lettertjes moeten door de consument te begrijpen zijn, zegt Putters. „Zijn ze tweeërlei uit te leggen, dan mag je uitgaan van de voor jou gunstige interpretatie”. Je kunt bovendien afspraken maken die afwijken van de voorwaarden. „Bij een energiebedrijf of telefoonaanbieder zal dat lastig zijn, maar het is wel het proberen waard bij de aanschaf van een keuken of de verbouwing van een zolder.” Wel altijd op laten schrijven, tipt Putters.

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl