Toneel

Toen ik donderdagavond op teletekst moest lezen dat ex-PVV-Kamerlid Hero Brinkman de animal cops eigenlijk ook een stom idee vond, brak er iets in mij – hier stond een man die jaren het ene na het andere maffe idee had gelanceerd of verdedigd, een man die de ‘kopvoddentax’ goedpraatte, gepleit had voor een hoofddoekjesverbod in het openbaar vervoer, een man die gedreigd had zich desnoods kwaadschiks te onttrekken aan transparantie op giften aan politieke partijen. Nu was hij in vrijwel alles gedraaid: de hoofddoekjes, de kopvoddentax, het aangeven van Oost-Europeanen, de JSF, de anonieme buitenlandse steun voor de PVV. En de dierenpolitie.

Waarom een man die niks wil zeggen uitgenodigd in zoveel praatprogramma’s?

Van zo’n man vraag je je af of hij nog naar zichzelf in de spiegel kan kijken. Voor Brinkman is dat geen vraag – hij gaat zelfs met zijn vroegere zelf in gesprek. Voor hij zijn standpunt over partijfinanciering radicaal wijzigde, zei hij, was hij nog even „in conclaaf gegaan” met de „oude PVV-Brinkman”. Dat stelde hem in staat om een „draai van 180 graden te maken”. Ook over de animal cops dacht hij „twee weken geleden nog heel anders”.

Je verwacht dat zo’n man door politieke journalisten op tv hard wordt aangepakt – ik maak een grapje. Steeds wanneer ik deze week de tv aanzette, zag ik Hero Brinkman geïnterviewd worden op een eerbiedige toon alsof we met een staatsman te maken hebben in plaats van een politieke avonturier. Wat gaat Hero doen? Met wie is Hero in gesprek? Kan Hero vast een tipje van de sluier oplichten? Een opiniestuk in de Volkskrant stelde dat Hero zijn naam eer aandeed, omdat hij „voor zijn eigen mening staat”. In het programma Moraalridders bestond Brinkman het om in een gesprek van zeker tien minuten helemaal niets te zeggen. Na afloop werd hij beleefd bedankt.

Natuurlijk, de afgescheiden Brinkman bevindt zich op het scharnierpunt van de macht, het zou naïef zijn te denken dat een politieke narcist als hij daar niet zou gloriëren. Maar waarom een man die niks wil zeggen uitgenodigd in zowat alle praatprogramma’s en nieuwsrubrieken en quasinieuwsrubrieken? Waarom wordt hij in geen van die programma’s inhoudelijk scherp bevraagd? Waarom die gemeenzame toon?

De afgelopen weken was er rumoer over de afzeik-tv van PowNews – veel erger is het gebrek aan journalistieke afstand en scherpte bij de media die wel serieus genomen willen worden.

De grenzen zijn ook vaag geworden – toen afgelopen week een ‘crisis’ dreigde in het Catshuis, verscheen ‘spindoctor’ Jack de Vries onmiddellijk bij De Wereld Draait Door om commentaar te geven – alleen gaf hij geen commentaar, omdat hij nog altijd de nauwst mogelijke banden heeft met het CDA. Wat hij wist, ging hij niet vertellen – en daarom was hij op televisie. Hij speelde, kortom, toneel.

Toneel werd, kunnen we overal lezen, ook gespeeld op het terras van het Catshuis – er verschenen meerdere analyses van de foto’s waarop Mark Rutte een arm om de schouders van Geert Wilders legde. Was dat echt, was dat gespeeld – en als het laatste waar was, wat werd er dan mee beoogd? Toen de dag erop de onderhandelingen weer werden hervat, en Wilders honend twitterde over het voorbarige leedvermaak van die sullige oppositie, was er ontzag. Mooi toneel, goed gespeeld!

Wat schokt is niet dat politici toneelspelen. Wanneer de betrokken, leugenloze politicus in Nederland zou terugkeren, zou hem hetzelfde overkomen wanneer Jezus terugkomt op aarde – opnieuw bespot, gehoond en gekruisigd op het Golgotha van ons slechte geweten. Toneel hoort bij de politiek. Alleen liever Shakespeare dan deze poppenkast. De willigheid waarmee het publiek zich laat bespelen, de slaafse manier waarop men zich voegt naar het spel voor de bühne – is er iets erger dan een roedel journalisten achter een politicus te zien aanhollen, terwijl iedereen weet dat die niks zal zeggen?

De hijgende journalisten zijn nodig voor de politici. Ze spelen mee in hun toneelstuk. Als figurant.