'In stilte begint de verbeelding'

De literaire liefdesverklaring deze week: blokfluitist Erik Bosgraaf over filmer, dichter en tekenaar Tim Burton.

‘Begin dit jaar was ik in Londen. In de museumwinkel van Tate Modern zag ik The Melancholy Death of Oyster Boy liggen, een dun blauw boekwerk met gedichten en pentekeningen van de Amerikaanse regisseur Tim Burton. Edward Scissorhands, Batman, Sleepy Hollow, mijn vriendin is dol op Burtonfilms. Ik dacht dus: dit boekje kan ik mooi voor haar meenemen als cadeau.

„In de Londense metro heb ik het snel zelf nog even gelezen. En ik heb ervan genoten. Er staan een paar wonderlijke verhalen in, zoals Staring Girl. Dat 11-regelige gedicht, uitgesmeerd over 6 pagina’s, gaat over een klein meisje dat onophoudelijk staart. Naar de grond, de lucht, naar alles en iedereen. Het liefst urenlang. Ze kan het zo goed, dat ze er een staarwedstrijd mee wint.

„Door de openingszin ‘I once knew a girl’ denk je aan een naïef, zoetsappig popliedje te beginnen. Het vervolg is dan al ongewoon. Ik heb nooit gehoord van zoiets als een staarwedstrijd. Door Burtons tekeningen wordt het gedicht al snel absurd en zelfs macaber.

„Op zes tekeningen zie je het meisje in een witte jurk met roze stippen met een iets te priemende blik en iets te grote ogen obsessief om haar heen kijken. Ze staart zo onuitputtelijk dat ze na het winnen van de staarwedstrijd haar ogen ‘a well-deserved rest’ geeft. Dat doet ze niet door met haar ogen dicht op de bank te liggen. Op de laatste tekening staat ze lichtelijk voorovergebogen op een grasveld, haar ogen uit de oogkassen. Die liggen heerlijk te luieren bij een zwembad. Haar rechteroog aan de waterrand, op een klapstoel onder een parasol. Haar linkeroog in het water, dobberend op een waterband met een drankje in de hand.

„Het deed me heel erg denken aan de verhalen van Roald Dahl die ik als kind verslond. Net als bij Burton ligt ook in de verhalen van Dahls het gruwelijke niet ver van het gewone af, zoals in zijn korte verhaal The Landlady. Daarin zoekt de hoofdpersoon tijdens zijn vakantie onderdak in een plaatselijke Bed & Breakfast. De sympathiek ogende eigenares ontvangt hem vriendelijk, vermoordt hem later en laat hem opzetten.

„Mensen hebben altijd een bepaalde verwachting bij een klassiek concert. Je ziet het altijd zo mooi aan de affiches. Naast een profielfoto van een serieus persoon in een deftig pak staat vaak een wat saaie biografie. Op de concertavond gebeurt het gebruikelijke. De mensen nemen plaats, de lichten doven, de muziek begint.

„Ik vind het heerlijk om dan net als Burton dat verwachtingspatroon te doorbreken. Voor een theaterproductie heb ik met wat collega’s enige tijd geleden gewerkt met projecties. Tijdens het spelen werd er op ons ontblote bovenlijf een mes geprojecteerd. Door dat mes werden we langzamerhand doormidden gesneden.

„Volgens de achterflap van The Melancholy Death of Oyster Boy gaan de gedichten van Burton over de pijn van de adolescente buitenstaander. Dat heb ik er zelf niet uitgehaald. Ik wil trouwens de strekking van een verhaal niet in de flaptekst lezen. Ik lees het verhaal zelf wel. Geen probleem als er, zoals bij Burton, soms iets onduidelijk is. Dat is juist de kracht van kunst. Kunst moet een paar losse eindjes hebben. Dat probeer ik ook als blokfluitist. Met een te soepele performance doe je de deur dicht en gooi je de sleutel weg. Het liefst laat ik middenin stiltes vallen. Dat zijn de losse eindjes van de muziek. Daar begint de verbeelding.”

Tim Burton, The Melancholy Death of Oyster Boy. Faber and Faber, 128 blz. €13,-