In de hersenen liggen snelwegen

De bedrading in de hersenen is aangelegd in brede platte banen. Het gaat om de zenuwvezels die hersendelen onderling met elkaar verbinden. Die banen kruisen elkaar dikwijls loodrecht. En als ze zelf een bocht maken, dan zijn het vaak rechte hoeken. „Het lijken lintkabels in computers”, zegt onderzoeker Van Wedeen in een persbericht van het Amerikaanse National Institute of Mental Health (NIMH), een subsidiegever van hersenonderzoek. Net nu we er aan gewend zijn dat de hersenen niet werken zoals de harde schijf in de computer, duikt er weer een vergelijking met de computer op. Snelwegen met veel rijstroken, daar zijn de nieuwe beelden ook al mee vergeleken.Wedeen (zijn voornaam is Van) beschikt als eerste hersenonderzoeker over een MRI-machine die de zenuwbanen in de witte stof van de hersenen in tot nu toe ongekende nauwkeurigheid kan weergeven. „Een hoge-resolutieopname van de bedrading”, noemt NIMH-directeur Thomas Insel het in het persbericht, al te enthousiast. Want echt ‘hoge resolutie’ is het niet. „Mesoschaal”, noemen de onderzoekers het zelf in hun artikel over de geometrische structuur van zenuwvezelbanen dat vandaag in Science staat. In mensenhersenen (zoals op deze opname) laten ze details van ongeveer 2,5 mm zien. De hersenen van andere primaten, waarin dezelfde ongekende platte lint- en snelwegstructuren opduiken, konden de onderzoekers in detail van 0,3 mm weergeven, doordat ‘levende’ hersenen uit de gedode dieren waren gehaald. Op micro- en later nanoschaal moeten uiteindelijk afzonderlijke zenuwuitlopers te zien zijn.Op deze mesoschaal ontstaat wel een goed, en nieuw beeld van de verbindingen tussen hersendelen. De hoeveelheid contact is belangrijk om te achterhalen welke hersengebieden veel met elkaar samenwerken. Hersenonderzoekers denken dat na de kinderleeftijd alle hersenverbindingen functioneel zijn.Deze illustratie is natuurlijk ingekleurd. De MRI-machine die deze beelden kan maken meet de hersenen blokje voor blokje op en kan daarin meten in welke richting een zenuwbaan loopt. Software zoekt dan alle naburige voxels af, construeert de zenuwbanen en geeft die een opgegeven kleur. Illustratie Van Wedeen