De lange weg van de heroïne

Rosan Hollak

Ze zagen de Afghaanse mannen tussen velden vol opiumpapaver staan, de jonge verslaafde meisjes dansen in nachtclubs in Odessa in Oekraïne en volgden drugsgebruikers in Rotterdam en criminele bendes in Londen. Voor hun project Poppy, vanaf morgen te zien in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam, volgden journalist Antoinette de Jong en fotograaf Robert Knoth gedurende twintig jaar het spoor van de Afghaanse heroïne. Ze reisden door het Midden-Oosten en Centraal Azië en eindigden hun zoektocht in landen als Engeland en Somalië. „Het ging ons vooral om het grote verhaal waarbij we wilden onderzoeken waar en hoe de bovenwereld de onderwereld elkaar raken”, zegt Robert Knoth die, samen met de Jong het boek Poppy, Trails of Afghan Heroin maakte. „We wilden geen boek maken over alleen verslaving en junks.”

Na de val van het communistische regime in Kabul, begin jaren negentig, volgde in Afghanistan een bloedige burgeroorlog en nam de teelt van opiumpapaver een grote vlucht. Inmiddels produceert Afghanistan 90 procent van alle opium ter wereld. „De zijderoute is veranderd in een heroïneroute en baant zich een weg door een van ’s werelds meest strategische en explosieve regio’s”, zegt Knoth. „Wat ons opviel is dat veel smokkelwegen door conflictzones lopen.”

Het boek Poppy gaat over de negatieve gevolgen van het globaliseringsproces waar terreurgroepen, misdaadkartels en criminele staten deel uitmaken van een wereldwijde schaduweconomie, die de afgelopen twintig jaar explosief is gegroeid. Op hun reizen kwamen Knoth en De Jong tot de ontdekking dat heroïne vaak opduikt in conflictgebied en wordt gebruikt om oorlogen mee te financieren. „Vaak zijn in een bepaald gebied al banden tussen de politiek en de georganiseerde misdaad. Als dan een conflict uitbreekt vormen die drugshandelaren vaak de stoottroepen. Politici financieren de georganiseerde bendes om daarmee tegenstanders uit te schakelen. Dat zie je niet alleen gebeuren in Afghanistan en Rusland maar ook op de Balkan en in Centraal Azië.”

Daarnaast wordt veel drugsgeld witgewassen op plekken als Dubai en in Europa. „Een deel van de huizen wordt daar gefinancierd met drugsgeld. We wilden laten zien dat zich in Afghanistan geen geïsoleerd conflict afspeelt. Geld, illegale goederenstromen, wapenhandel, alles is wereldwijd met elkaar verstrengeld.”

Morgen opent Poppy in het Nederlands Fotomuseum. Voor de opening is om 15.00 het debat ‘Poppy en de schaduwzijde van globalisering’ met o.a. Dick Berlijn. Info: www.nederlandsfotomuseum.nl