Wrak in Oostzee is Hollandse fluit

Het Ghost Ship, een zeer goed bewaard gebleven historisch wrak dat in 2003 in de Oostzee is gevonden, is vrijwel zeker een Nederlands schip geweest. Dat blijkt uit onderzoek door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) van een hoekman, een houten beeld aan de rand van de versierde achterzijde van het schip. Het stelt een Hollandse koopman voor.

Anderhalf jaar geleden heeft een Zweeds-Nederlands team het schip, dat op 130 meter diepte rechtop op de bodem ligt, met een op afstand bestuurbare robot onderzocht om te kijken hoe de conditie ervan is. De hoekman aan bakboordzijde lag los van het schip en is met een kraan naar boven getakeld. In oktober vorig jaar is het 175 kilo zware beeld voor verder onderzoek en conservering naar de afdeling Scheepsarcheologie in Lelystad gebracht.

De kostuumconservator van het Rijksmuseum stelde vast dat de 1,71 meter lange hoekman gekleed is als een zeventiende-eeuwse Hollandse koopman. Net als Pieter Cnoll, onderkoopman van Batavia, op een schilderij van Jacob Coeman uit 1665 draagt hij een zwarte hoed en een knielange, nauwsluitende zwarte jas met grote ronde knopen en daarboven een witte halsdoek. Zijn poffende kniebroek valt over zijn kousen. Zijn instapschoenen met hoge hak hebben een grote gesp.

In de plooien van de hoed en de kleding hebben verfspecialisten van de RCE met röntgenfluorescentie spectroscopie (XRFS) nog resten kobaltzwart teruggevonden. Verder vonden ze sporen van hematiet, gele oker, vermiljoen en twee grondlagen. Gegevens die het mogelijk maken om later een replica van het beeld te maken.

De datering van het beeld in het laatste kwart van de zeventiende eeuw werd bevestigd door onderzoek aan boomringen. Het houten beeld is gemaakt van een grove den die tussen 1669 en 1693 in Noordoost Duitsland is gekapt.

Het hout is in goede conditie, maar de buitenkant is zacht. Dat maakt conservering lastig. Een combinatie van gecontroleerd drogen en impregnatie met PEG (polyethyleenglycol) moet volgens de deskundigen het beeld in goede conditie kunnen houden.

De goede conditie van het hout wijst uit dat het wrak zelf, een fluitschip, voorlopig niet door paalwormen wordt bedreigd. Het kan dus nog even veilig op de bodem blijven liggen.