Wel verontwaardiging, geen poëzie bij Gupta

Shilpa Gupta. T/m 20 mei in het Museum voor Moderne kunst, Utrechtseweg 87, Arnhem. Di t/m zo 11-17u. Inl: mmkarnhem.nl

Heel af en toe hoor je nog wel eens het cliché dat kunst grenzen en werelddelen kan overschrijden. En inderdaad, dat klopt. Tenminste, bij kunstenaars wier oeuvres zo rijk zijn, zo complex en veelomvattend dat iedereen, uit elke cultuur, er inhoudelijk interessante ideeën uit kan halen – neem Ai Weiwei.

Maar cultuurverschillen kunnen, spijtig genoeg, ook afstoten, zoals bij de Canadees-Indiase kunstenaar Shilpa Gupta van wie nu een klein overzicht is te zien in het Arnhemse Museum voor Moderne Kunst. Gupta’s werk straalt onmiskenbaar een hoge urgentie uit: haar installaties gaan over angst, over bedreiging en slachtoffers van het geweld in Kasjmir, reden waarom het moeilijk is er kritisch over te zijn.

Dat wordt nog versterkt doordat Gupta haar boodschap verpakt in theatrale, met symboliek en emoties geladen installaties. Zo bestaat Untitled (2010) uit een kooitje dat zit opgesloten in een kooi die in een nog grotere kooi zit. Ook ligt er een muur van stukken zeep waarin het woord ‘threat’ (bedreiging) is gedrukt en stalt Gupta op een tafel een reeks van voorwerpen uit die door de Canadese douane op vliegveld Montreal in beslag zijn genomen – stuk voor stuk verpakt in wit katoen waardoor alleen de contouren nog zichtbaar zijn.

Die laatste installatie, juist doordat er nog wat aan de fantasie wordt overgelaten de beste op de expositie, laat meteen zien waar de culturele botsing misgaat: Gupta’s verontwaardiging, haar missie, leidt tot beelden die elke inhoudelijke gelaagdheid, elke poëzie mist. Een kunstenaar als Ai Weiwei bewijst al jaren dat kunst en politiek zeker niet hoeven te botsen, maar zoals Gupta het doet worden betrokkenheid en vervreemding een alibi voor matige kunst die zonder het exotische engagement het Museum voor Moderne Kunst in Arnhem vast niet snel zou halen.

Tegelijk is het lastige eraan dat je als toeschouwer ook beseft dat je zo’n stekelige opmerking gemakkelijk kunt maken omdat je woont in het veilige, beschermde Nederland waar kunst al heel lang nauwelijks maatschappelijke urgentie meer heeft. Maar moet je daarom maar andere esthetische en inhoudelijke criteria aanleggen? Dat is zeker een interessante vraag, maar Gupta’s werk nodigt niet uit daar verder over na te denken, daarvoor is het te rechtlijnig en te pamflettistisch.

Dat is overigens geen reden het Museum voor Moderne Kunst in Arnhem te mijden: de Vlisco-tentoonstelling Six Yards, ook in het museum, bevat alle elementen – multicultureel, dubbelzinnig, complex, zelfs humor – die Gupta ontbeert.