Niemand rapt erover eten zoals ik

Tot twee jaar terug was Action Bronson chef. Nu rapt hij over kaasplankjes en prostituees. Vandaag staat hij in Amsterdam.

Hiphoprecensent

Rapper Action Bronson (27) uit Flushing, Queens, heeft een dikke buik, een kaal hoofd, tatoeages en een flinke rode zeemansbaard. Hij ziet eruit als een noeste arbeider. Misschien is ‘handwerk’ daarom wel het enige Nederlandse woord dat hij oppikte bij zijn optreden vorig jaar in Rotterdam, zo vertelt Bronson woensdag door de telefoon vanuit hotel Mama Shelter in Parijs. De New Yorker is er voor het eerst, Parijs is een van de 16 steden die hij aandoet op zijn Europese tour. Ook Nederland staat op het programma. Vandaag treedt hij op in de Amsterdamse Bitterzoet, zaterdag in de Nieuwe Oogst in Rotterdam. Hij heeft heerlijk gegeten in Parijs: „Nice boeuf, escargots… Ik ben in twintig uur al tien keer verliefd geworden op deze stad.”

Bronson weet wat lekker eten is. Hij is een connaisseur op voedselgebied en volgde tijdelijk een culinair programma aan The Art Institute of New York City. De rapper werkte als kok in talloze steakhouses en bereidde de maaltijden voor de spelers van honkbalploeg New York Mets. Koken is zijn echte baan; rap was tot een jaar of twee geleden meer een hobby, zegt Bronson. „Ik dacht nooit dat ik voor rap betaald zou worden. Bij de Mets in de keuken rapten veel jongens voor de lol. Ik heb mijn rapstijl ontwikkeld in koksuniform.”

Hij komt uit een gezin van voedselliefhebbers, zegt Bronson. Zijn in Skopje, Macedonië geboren grootmoeder kookte viermaal per dag een uitgebreide maaltijd voor het gezin, vertelt de rapper van Joods-Albanese afkomst: „Wij aten nooit buiten de deur. En mijn moeder is een professionele bakker die heerlijke koekjes en taarten maakt. Koken zit in mijn bloed; ik heb het geleerd van de besten.”

Zijn voorliefde voor koken en eten is goed te horen in zijn muziek. Daarin schetst Bronson een New York in verval, vol smaken en geuren en veelzeggende details; zijn eigen, kleurrijke versie van Batmans Gotham City, waarin de zelfs voor rapmuziek zeer expliciete beschrijvingen van seks en conflicten botsen met de fijnzinnige aandacht voor wat gegeten, gedronken en gerookt wordt. Hij beweegt zich door de onderbuik van de stad en stipt overal de consumpties aan: veel whisky, kaasplankjes, tonijn en andere met blote handen uit het water geplukte vis. En wanneer hij wiet rookt, is het nooit zomaar wiet: ‘Blunts filled with the citrus mixed with orange lime.’

De productieve Bronson maakte de afgelopen twee jaar indruk met onder meer de albums Dr. Lecter en Well-Done en mixtapes Bon Appetit…Bitch!!! en het zojuist verschenen Blue Chips. Hij is een technisch zeer begaafde rapper; vuurt zijn raps op dwingende toon af, varieert soepel tussen rijmschema’s en put uit New Yorks rijke geschiedenis van hardcore hiphop, zonder gedateerd te klinken. Met de klankkleur van Ghostface Killah en de ratelende nasale rapstijl van Big Pun. Maar hij is vooral een groot verteller.

Zeker in de meer duistere teksten van Bronson zijn het de details die de luisteraar onverwacht een scène in trekken. Zoals in ‘The Madness’, waarin Bronson na een zin waarin hij een mes in een gezicht plant, rapt: ‘The ice sculptures on the table going nice with the plates of grapes.’ Hij is regelmatig specifiek in geur en smaak en benoemt olijven, parmaham, blauwe kaas en bacon als verrassende herkenningspunten in een rauw, B-filmachtig universum.

Zijn benadering in de studio is vergelijkbaar met die van een chef in de keuken, erkent de rapper. Bronson: „Ik wil op eenzelfde wijze dat het gaat leven. En in mijn raps zijn het de details die ik er overheen strooi die het aantrekkelijk maken. Ik bedenk situaties die ik ken en maak ze extra bizar. Ik wil als luisteraar raps horen die je laten lachen en huilen en als rapper daarin iedereen overtreffen.”

Een sterke track op zijn meest recente mixtape is ‘Hookers At The Point’, gebaseerd op een gelijknamige HBO-documentaire uit 2002. Op basis van citaten van prostituees rapt Bronson vanuit het gezichtspunt van zowel klant, pooier als prostituee. De rapper die bruut kan opscheppen over de seks die hij bedrijft, zet ook een gladde pooier neer die in een groen pak en met gevijlde nagels spiedend langs zijn meisjes rijdt. En leeft zich in, in de kille belevingswereld van de prostituee. ‘She walked the streets, patent leather miniskirt with the zipper, damn’ I know her kitty hurt.’ Bronson rapt graag en veel over prostituees. „Het zijn vrouwen die in hun leven veel bizars meemaken. Ik zit stoned in de studio en laat mijn fantasie werken.”

Hij is net twee, drie jaar bezig, vertelt Bronson. „Ik ben nog volop aan het groeien.” Maar wat nu al opvalt, is dat hij een zeldzaam niveau bereikt met zijn raps. Zijn teksten zijn vaak volop in your face; met lichaamssappen, geweldsdelicten, liefdeloze seks en stinkende steegjes. Het is de audiovariant van een tegelijk duistere en humoristische graphic novel, met Bronson als regelmatig flink ontsporende protagonist. Voor Bronson gaat het bij rap puur om de vertelkunst. „Ik heb niets met de stadionrap van tegenwoordig”, zegt hij. „Ik grijp terug naar de basis en moderniseer dat.”

Rappers doen vaak te moeilijk tegenwoordig, vindt hij. „Je hebt een beat en daar rap je overheen. Lukt dat niet, ga lekker zitten en probeer het later nog een keer.”

Uiteindelijk gaat het, net als in de keuken, om gevoel, benadrukt Bronson. Een Michelinster verdien je ook in de muziek niet met stress, aldus de rappende chef-kok, „maar door levendig, beeldend en een beetje gek te zijn”.

Action Bronson treedt vanavond op in Amsterdam (Bitterzoet) en zaterdag in Rotterdam (Nieuwe Oogst). Luister de laatste mixtape van Action Bronson Blue Chips op de luisterpaal van 3voor12 (3voor12.vpro.nl/luisterpaal).