Jouw abortus betaal je maar zelf

Mag Obama de Amerikanen verplichten om zich te verzekeren tegen ziektekosten? Een meerderheid van de bevolking vindt van niet.

Protesters chant and hold a copy of the Declaration of Independence and the Constitution in front of Supreme Court in Washington, Wednesday, March 28, 2012, as the court concluded three days of hearing arguments on the constitutionality of President Barack Obama's health care overhaul. (AP Photo/Carolyn Kaster) AP

Correspondent Verenigde Staten

Washington. Dit zullen jullie in Europa nooit begrijpen, zegt Dick Jordan, gepensioneerd fabrieksarbeider en opa van vier kleinkinderen. Jordan, een grijze man met een baseballpet op, had een jaar of tien geleden geen ziektekostenverzekering, voordat hij een verplicht ziekenfonds voor gepensioneerden nam. Het was prima om onverzekerd te zijn, zegt hij. Hem mankeert nooit wat en als hij een keer naar het ziekenhuis moet, betaalt hij wel contant. „Ik spaar voor als ik ziek ben. Niemand verplicht mij om een verzekering te nemen die ik niet gebruik.”

Dick Jordan en zijn vrouw Nancy zijn vanuit Alexandria, Virginia naar Washington gekomen om te protesteren voor het gebouw van het Amerikaanse Hooggerechtshof. De negen rechters buigen zich daar deze week over de vraag of het nieuwe zorgstelsel van president Obama, waarvan het leeuwendeel in 2014 ingaat, grondwettelijke basis heeft. Jordan is fel tegen het nieuwe stelsel. Als mijn kleinkinderen later volwassen zijn, zegt hij, moeten ze de keuze hebben of ze wel of geen ziektekostenverzekering nemen. Ernstig: „Als de overheid hen dwingt, dan wonen ze niet meer in het vrije Amerika. Straks moeten ze naar een verzekeraar die ook abortus vergoedt. Daar betalen zij via hun premies dan aan mee. Het is schandalig dat de overheid mensen een gewetenspositie opdringt.”

Formeel praat het Hooggerechtshof deze week niet over de kwestie of een nieuw zorgstelsel een goed idee is of niet. De negen rechters buigen zich in een historische zitting over de vraag of de Amerikaanse Grondwet het stelsel toestaat. Met name het zogeheten ‘individuele mandaat’, de kern van de wet die erin voorziet dat iedereen verplicht verzekerd wordt, lijkt een groot juridisch obstakel.

Straks krijgen mensen die onverzekerd rondlopen een (symbolische) boete. Afgelopen dinsdag, op de tweede dag van de driedaagse zitting, hoorden de rechters juristen over de vraag of dat volgens de Amerikaanse Grondwet mag. De rechters – vijf zijn benoemd door Republikeinse presidenten, vier door Democraten – waren overwegend kritisch. Dat zou er volgens waarnemers op kunnen wijzen dat het zorgstelsel van Obama weleens verworpen kan worden.

Buiten de zitting is Amerika weer even verdeeld over de gezondheidszorg als in 2009 en 2010, toen president Obama zijn zorgwet door het Congres loodste. Alle Republikeinen stemden destijds tegen, veruit de meeste Democraten waren voor.

Langs die lijnen is Amerika nog altijd verdeeld. Het debat wordt weer overal gevoerd: voor- en tegenstanders discussiëren op radio, televisie en internetfora. Centraal staat de in Amerika gevoelige vraag: hoe ver mag de invloed van de federale overheid in levens van burgers reiken?

De stoep van het Hooggerechtshof, waar de rechters binnen hun zitting houden, is veranderd in een politieke markt. Honderden demonstranten verzamelen zich dagelijks voor de majestueuze trappen en voeren op luide toon discussie.

De tegenstanders zijn ruim in de meerderheid. Ze dragen borden als ‘Obama verklaart de oorlog aan religie’, of ‘Dood het voordat het zich verspreidt’. Sarah White, een jonge vrouw uit Pennsylvania en „hartstochtelijk voorstander van Obamacare”, gaat het gesprek aan met een oudere man. Hij is activist van de Tea Party in Virginia en draagt de herkenbare gele Tea Party-vlag met slang en motto: ‘Stap niet op mij’. „Wat hebben jullie toch tegen een verzekering?” vraagt ze aan de man. „Dat is een kwestie van beschaving.”

„Om straks jouw abortus te betalen? Dat doe je maar zelf.”

„Laat die discussie erbuiten!” roept ze.

„Ik moet een product kopen van de overheid en krijg straf als ik dat niet doe. Ik ben niet vrij meer.”

Het is frustrerend, zegt White, terwijl ze wegloopt van de demonstranten. „Voor veel mensen is een vaag idee van vrijheid belangrijker dan een goede verzekering. In plaats van met zijn allen achter het zorgstelsel te staan, wordt moeilijk gedaan.”

Een op de zes Amerikanen heeft geen ziektekostenverzekering. Als ze naar de dokter of het ziekenhuis moeten, betalen ze de kosten zelf. Jaarlijks gaat 2,5 biljoen dollar, ruim 17 procent van het bruto binnenlands product, op aan zorgkosten. Toch is een meerderheid van de Amerikaanse bevolking tegen een verplichte ziektekostenverzekering, waar Obama’s wet vanaf 2014 in voorziet. Volgens de laatste peiling van bureau Rasmussen wil 56 procent dat de wet wordt ingetrokken – 39 procent wil hem handhaven.

„Mijn grootste bezwaar”, zegt de gepensioneerde grootvader Dick Jordan, „is dat ik mijn vrijheid straks kwijt ben. De regering wil onze levens controleren en snapt niet dat mensen heel goed zelf kunnen kiezen welke zorg zij willen. Sommige mensen kunnen misschien geen zorg betalen, maar niemand wordt geweigerd in het ziekenhuis. Een beetje schulden maken is minder erg dan het offeren van je geweten.”