Humaniteit overwint

Elena

Regie: Andrej Zvjagintsev. In: 7 bioscopen.

De nieuwe film van Andrej Zvjagintsev – in het Westen vooral bekend van het aangrijpende The Return uit 2003 – is een hoogst moralistische film. De strekking: veel geld ontmenselijkt het individu, maar met geld kun je ook veel goeds doen. In een realistische, minimalistische stijl schildert Zvjagintsev een ouder echtpaar dat vooral nog op contractbasis met elkaar verbonden lijkt te zijn. Hij heeft veel geld verdiend – vandaar de mooie flat en de dure auto. Zij is duidelijk een simpele ziel zonder geld van zichzelf, die het huishouden voert en op gezette tijden ook voor seks zorgt.

Duidelijk is dat beide echtelieden van nu vroeger met anderen getrouwd geweest zijn. Het verhaal komt op gang als Elena’s kleinzoon, wiens voornaamste levensvervulling bestaat uit het met vrienden ’s nachts in elkaar timmeren van niet-Russische gastarbeiders, geld nodig heeft om uit militaire dienst te blijven.

In het zich vervolgens ontspinnende drama wint niet het geld: dat zou in Russische cinema of literatuur ook moeilijk voorstelbaar zijn. De menselijkheid overwint, ook al is de prijs daarvoor de maatschappelijke uitzichtloosheid. Niet voor niets is Elena een zeldzaam voorbeeld van een Russische film die in het Westen succes heeft op festivals en het heel redelijk doet in de Russische bioscoop.