‘Gemeenten moeten steun terugbetalen’

De kosten voor het ambitieuze woon-water project De Blauwe Stad blijven oplopen. De provincie Groningen investeerde al 90 miljoen euro in de infrastructuur en legde 29 miljoen euro toe op het plan. Foto’s Sake Elzinga

De Rijksoverheid overweegt geld terug te vorderen van gemeenten die financiële steun hebben gekregen voor verliezen op grondaankopen. Omdat gemeenten „bedrijfsmatige risico’s” nemen bij grondexploitatie is het „niet onredelijk” dat zij een deel van de noodsteun terugbetalen.

Dat adviseert de Raad voor Financiële Verhoudingen, een adviesorgaan van de overheid. Het gaat om zogenoemde artikel 12-gemeenten die een aanvullende uitkering krijgen uit het Gemeentefonds en onder curatele van het Rijk staan.

Enkele tientallen gemeenten dreigen door verliezen op grondposities in nood te komen. Door het instorten van de huizenmarkt zijn er geen projectontwikkelaars die de gronden willen kopen voor woningbouw. Tegelijkertijd moeten de gemeenten wel de rente betalen op de leningen waarmee de gemeenten de gronden hebben aangekocht.

De overheid vreest dat meer gemeenten een beroep gaan doen op noodsteun uit het Gemeentefonds (15,7 miljard euro). Naast verliezen op grondexploitaties hebben gemeenten meer kosten door de overheveling van rijkstaken en worden ze gekort door rijksbezuinigingen.

Gemeenten met verliesgevende grondposities zouden de noodsteun van het Gemeentefonds moeten terugbetalen wanneer ze weer financieel op orde zijn. Ook wil de Raad voor Financiële Verhoudingen gemeenten langer de tijd geven om te herstellen zodat het Gemeentefonds de steun meer kan spreiden.

Op dit moment is er één artikel 12-gemeente, Boarnsterhim (Friesland), die noodsteun moet terugbetalen aan het Gemeentefonds. De terugvordering heeft in dit geval te maken met de herindeling van Boarnsterhim per 2014. Verder zijn er nog twee andere artikel 12-gemeenten en staan er zes onder verscherpt toezicht, waaronder Apeldoorn.