Er dreigt weer oorlog in Soedan

Een oorlog dreigt langs de grens van Soedan en het pas onafhankelijke Zuid-Soedan. Bij de gevechten werken rebellen in Soedan samen met het Zuid-Soedanese leger.

Zuid-Soedanese acteurs oefenen voor het World Shakespeare Festival dat in april in Groot-Brittannië plaatsvindt. Foto Reuters

Hevige gevechten langs hun omstreden grens hebben Zuid-Soedan en Soedan op voet van oorlog gebracht. Zuid-Soedanese militairen vielen maandag voor het eerst Soedanees grondgebied binnen en bezetten samen met anti-Soedanese rebellengroepen tijdelijk een oliegebied. De luchtmacht van Soedan bombardeerde daarop olie-installaties in Zuid-Soedan. „Dit zijn de hevigste gevechten sinds de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan in juli vorig jaar”, merkt een analist in Juba op, de hoofdstad van Zuid-Soedan.

De escalatie komt na een principeakkoord dat vorige week werd gesloten in buurland Ethiopië. Soedan en Zuid-Soedan beloofden een commissie te vormen om de grensgeschillen te regelen en Soedan gaf 700.000 Zuid-Soedanezen woonachtig in Soedan het recht er te blijven wonen.

Na dit principe-akkoord bestond er hoop dat ook het conflict over de transitkosten voor Zuid-Soedanese olie over Soedanees grondgebied zou worden opgelost. Soedans president Omar al-Bashir zou volgende week in Juba het akkoord ondertekenen met zijn collega Salva Kirr. De uitgebroken gevechten hebben abrupt aan dit optimisme een einde gemaakt en de topbijeenkomst is afgezegd.

Waarnemers in de regio zijn unaniem van mening dat Soedan de strijd is begonnen maar dat Zuid-Soedan was voorbereid en hard heeft teruggeslagen. Salva Kirr speculeerde maandag over wie er een spaak in het wiel steekt: „Dit zijn mensen die niet willen dat Bashir naar Juba komt, zij zitten achter deze gevechten”. Soedans minister van Informatie, Abdallah Ali Masar, noemde de principe-overeenkomst tussen beide landen gisteren plots „zwendel en manipulatie”.

Radicalen in Soedans regerende Nationale Congrespartij en in het leger hebben zich nooit neergelegd bij de afscheiding van Zuid-Soedan en het verlies van de olievelden. Zij zouden een grootschalige oorlog willen beginnen tegen Zuid-Soedan.

Opstandelingen in Soedan hebben de handen ineengeslagen en werken nauw samen met de strijdkrachten van Zuid-Soedan. In een gecoördineerde actie trok het Zuid-Soedanese leger maandag het grensgebied bij Heglig binnen en vielen rebellen van een verzetsbeweging in de westelijke regio Darfur en opstandelingen in de Nubabergen regeringsposities aan.

Nooit eerder was er sprake van zo’n samenwerking. Ook viel Zuid-Soedan nooit eerder Soedan binnen en dat nog wel in het strategisch belangrijke Heglig, waar Soedan 150.000 vaten olie per dag wint.

Deze pijnlijke militaire nederlaag voor Soedan dreigt te escaleren in een nieuwe oorlog tussen beide landen. Soedan is begonnen met rekrutering van strijders voor milities en het leger en bereidt zich voor op een groot offensief aan het einde van het droge seizoen in de Nubabergen.