'Als het knalt, lekt het harder'

Het lek in het gasveld van Total lijkt in een van de kleinere velden te zitten, zegt het bedrijf. „Het lek kan zelfs vanzelf stoppen.”

A handout picture released by Total E&P UK on March 28, 2012 and takn on March 10, 2010 shows Total's Elgin PUQ platform in the North Sea, 150 miles (241 kilometres) off the coast of Aberdeen in eastern Scotland. A flare was still burning on March 28, 2012 at a North Sea platform that was evacuated following a substantial gas leak at the weekend, its operator Total admitted. Experts have expressed concern that gas flowing from the platform could come into contact with the flame and cause an explosion. The Elgin PUQ, the wellhead platform and the Rowan Viking drilling rig were evacuated on March 25. RESTRICTED TO EDITORIAL USE - MANDATORY CREDIT " AFP PHOTO / TOTAL E&P UK " - NO MARKETING NO ADVERTISING CAMPAIGNS - DISTRIBUTED AS A SERVICE TO CLIENTS AFP

Rotterdam. - Er stroom al vier dagen gas uit een put onder het Elgin-platform van Total de Noordzee in. Het lek is nog altijd niet dicht. Op zee ligt een dunne laag condensaat. In de lucht hangt een forse gaswolk. Experts van de Franse multinational Total denken inmiddels te weten waar het lek zit: niet in het grote gasveld onder het platform, maar in een gesteente daarboven. Dat is belangrijke informatie, zegt olie- en gasexpert Wouter Schiferli van het onderzoeksinstituut TNO. „Als het lek in een afgesloten aardlaag zit, bestaat de kans dat het vanzelf ophoudten.”

Welke opties heeft Total?

„Het lek zit volgens Total in de boorput zelf. Die moet je zien als een aantal buizen van verschillende lengtes die in elkaar zitten. Door de binnenste, langste buis wordt gas gewonnen. In dit geval op ruim 4000 meter. Ergens in dat traject lekt er gas in een van de buizen. Als het lek inderdaad in een kleinere bovenliggende laag zit, staat er minder druk op en is het makkelijker te dichten. Het kan zelfs vanzelf stoppen.

„Maar als dat niet het geval is moet de lekkende gaslaag worden afgedekt met een zwaardere vloeistof. Dat kan met een ‘kill’ van boven of een ‘kill’ van onder. In het eerste geval wordt er van bovenaf zware vloeistof in de put gepompt. Maar als de druk vanuit het gasveld te groot is, lukt dat niet en moet er vanonder een laag zware vloeistof ingebracht worden. En daar moet dan een zogeheten ‘relief well’ voor worden geboord zoals in de Golf van Mexico, om het lek te dichten bij het Deepwater Horizon platform van BP. Dat gaat zeker zes maanden duren, heeft Total zelf aangegeven.”

Intussen staat er op het verlaten platform een fakkel te branden. Hoe groot is het explosiegevaar?

„Volgens Total is het risico klein omdat de fakkel niet op het platform staat waar de boorput uitkomt, maar op een aanpalend platform 90 meter verder. Bovendien blaast de wind het gas weg van de fakkel. Die fakkel brandt als gevolg van de noodprocedure die zondag is uitgevoerd. Toen zijn in een klap alle activiteiten stilgezet en de bemanning van het platform gehaald. Het gas dat in de leidingen achterbleef wordt nu door de fakkel opgebrand en die zou dus in theorie op zeker moment uit moeten gaan. Maar goed, zolang die fakkel brandt, blijft er kans op explosie.

„En als de boel de lucht invliegt, kan het lek harder gaan stromen. Dan komt er niet alleen veel meer gas vrij, wat zeker negatieve milieueffecten zal hebben. Maar het zal ook moeilijker worden om het lek te dichten. In dat geval ben je waarschijnlijk aangewezen op het graven van een extra boorput.

Hoe giftig is het gas uit het lek?

Er was zorg dat het gas waterstofsulfide zou bevatten (H2S). Dat is heel giftig. Maar Total heeft gezegd dat het gas onderzocht is en dat er geen H2S in zit. Als er een explosie komt en de hoeveelheid gas groter zal worden zal de samenstelling van het gas niet veranderen. Het is inderdaad lastig om dat te verifiëren. Er zijn behalve de experts van Total geen anderen in de buurt van het platform. Maar er is geen reden om te veronderstellen dat Total onjuiste informatie brengt. Als het gas toch giftig blijkt te zijn, zou dit grote gevolgen hebben voor de veiligheid van de medewerkers.”