Winstalarm DNB waarschuwt ons allen

In de agenda met officiële optredens van minister Jan Kees de Jager van Financiën ontbreekt deze week de aandeelhoudersvergadering van De Nederlandsche Bank. Terecht? Een twijfelgeval.

De Nederlandsche Bank (DNB) is publiek bezit, maar de aandeelhoudersvergadering is (tot nu toe) achter gesloten deuren. Soms schijnt de minister als aandeelhouder niet eens te komen, maar laat hij het werk, in dit geval de vaststelling en inning van het dividend, over aan zijn topambtenaar.

Morgen presenteert president Klaas Knot zijn eerste DNB-jaarverslag. De gewoonte is dat op pagina twee staat dat het verslag is vastgesteld in de algemene vergadering van aandeelhouders. Dat is doorgaans de dag voor de officiële publicatie. Vandaag dus.

Het verslag is interessant vanwege de nieuwe leiding en de beoogde cultuuromslag. Maar ook vanwege een publiek-privaat detail als de vertrekregeling van directeur Lex Hoogduin. Hij stapte vorig jaar op toen hij bij het aftreden van Nout Wellink voor het presidentschap werd gepasseerd.

En dan is er ook nog het onverwachte winstalarm. Minister De Jager moest eind december aan de Tweede Kamer vertellen dat zijn raming van het tussentijdse dividend à 575 miljoen euro van De Nederlandsche Bank nul zou worden. De Jager hield opeens „ernstig rekening” met een lagere winst of zelfs verlies.

Hoe komt een centrale bank in de verliezen?

Da’s niet makkelijk. De Nederlandsche Bank bezit miljardenreserves die conservatief zijn belegd, maar wel rendement geven. De centrale bank doet niet aan kredietverlening aan commerciële ondernemingen. Dus geen stroppen.

Maar de kredietcrisis van 2008 heeft ook de overzichtelijke wereld van de centrale banken drastisch gewijzigd. Zij werden de feitelijke financiers van de geldmarkt voor de commerciële banken. De Europese Centrale Bank ging schulden opkopen van landen met een geloofwaardigheidstekort op de financiële markten. En inmiddels heeft de ECB ook bijna 1.000 miljard euro tot drie jaar uitgeleend aan commerciële banken.

Centrale banken lopen in toenemende mate risico’s. En zij reageren daarop zoals commerciële banken dat ook doen, al dan niet na pressie van diezelfde centrale banken in hun rol als controleurs der geldgiganten. Zoals ex-DNB-directeur @LexHoogduin zes weken geleden twitterde: „Bundesbank reserveert voor toegenomen risico’s. Nu al benieuwd naar Jaarverslag DNB. Nog even geduld hebben.”

De Nederlandsche Bank zal het Duitse voorbeeld volgen. Rekent u mee? Er zijn twee aanwijzingen. De eerste: de Bundesbank is in 2010 al begonnen om in drie stappen extra reserves aan te leggen ten laste van de winst. Over 2011 ging het om ruim 4,1 miljard euro. De Bundesbank is qua balanstotaal vijf keer zo groot als De Nederlandsche Bank. Dat betekent voor DNB: een reservering van 800 miljoen euro.

Tweede aanwijzing: het gemiste bedrag aan interim-dividend van 575 miljoen euro. Dat bedrag is altijd tweederde van de verwachte jaarwinst. In casu: een winst van 862 miljoen euro. Die wordt bijna geheel weggevaagd door de extra reservering.

Het winstalarm van DNB is ook een waarschuwing voor allen. De financiële reddingsbrigade van de centrale banken lijkt gratis, maar kost een vermogen. De lage rente die de centrale banken forceren is een aanslag op de rente die spaarders krijgen. De lage rente spekt de winsten van de banken, die het geld tegen aanzienlijk hogere percentages uitlenen, als zij dat al doen. En het nul dividend van De Nederlandsche Bank laat zien dat ook de staatskas lijdt.

Menno Tamminga